— 83 -- 
vruchtbare bodem van de Minahassa beloonde ook hier de moeite 
ten volle, want de hoornen ontwikkelden zich krachtig en dit gaf 
zooveel hoop op de toekomst, dat do cultuur zich in den eersten 
tijd voortdurend uitbreidde. 
De oudste notenboomen in de Minahassa aanwezig dateeren dus 
uit dien tijd, en mij werden meer dan eenmaal groote, prachtig 
ontwikkelde boomen getoond (o.a. tusschen Ajermadidi en Kema, 
en in de pantej Tondano) die naar men zeide nog in den tyd van 
Resident Jansen geplant waren. 
Hoezeer de bodem zich echter bij uitstek geschikt betoonde voor 
de notencultuur, toch daalde bij de negorij lieden gaandeweg de 
lust om ze voort te zetten. De oorzaak daarvan was, eerstens dat 
er nergens in de buurt een markt was voor de noten en deze 
dus, van hoe uitstekende kwaliteit ook, zelfs in Menado ten eenen- 
male onverkoopbaar waren, en in de tweede plaats omdat het volk 
geen geld had en zelfs geen geld kende. 
Het gevolg van dezen eigenaardigen toestand was dat aan de 
bestaande tuinen weinig of geen zorg meer besteed werd, en dat 
er van nieuwen bijplant natuurlijk geen sprake was. Eerst toen 
Menado een markt voor noten werd, en toen het volk meer met 
de waarde van het geld vertrouwd raakte (hetgeen vooral toege- 
schreven wordt aan de invoering der Gouvernements-koffiecultuur) 
begon men zijne aandacht weer op de notentuinen te vestigen. Deze, 
die intusschen geheel in het onkruid en onder de klimplanten 
geraakt waren, werden weder gezuiverd en verder onderhouden, 
terwijl nu weder met verdubbelden ijver begonnen werd met het aan- 
leggen van nieuwe aanplantingen. Deze herleving der nootmuskaat- 
cultuur dateert, naar men mij berichtte, ongeveer van de jaren 1870 
en 1871. 
Sedert heeft zij een zeer hooge vlucht genomen en is zij bij de be- 
volking zeer bemind geworden. Geen wonder ook, want zijn de boomen 
eenmaal aan het vruchtdragen, en vóórdien kunnen zij ook met uiterst 
weinig zorg in het leven blijven, dan geven zij het geheele jaar door 
bijna dagelijksch product, zonder dat men aan de boomen of aan 
do vruchten ook maar de geringste moeite behoeft te besteden. 
Ten einde een overzicht te geven over de vlucht die de noten- 
