— 86 — 
Uit deze cijfers blijkt dus dat in de laatste 10 jaren door de ge- 
heele Minaliassa heen bijna 3 maal meer boomen aangeplant werden 
dan in de 33 voorgaande jaren, terwijl in sommige districten de 
cultuur in dien tijd met het 9-voudige, en zelfs, zooals in het district 
Sonder, met het bijna 20-voudige toenam. 
Bovendien, in die districten waar de cultuur zich in de laatste tien 
jaren niet veel uitbreidde (Menado, Tonsawang), of waar het totaal 
aantal boomen ook nu nog gering genoemd mag worden (b.v. Bantik, 
Tompasso, Tonsawang) zijn daarvoor zeer bepaalde oorzaken aan te 
wijzen. Uit deze tabel blijkt dus overtuigend met welk een ijver 
zich de Minahassaërs op de notencultuur toeleggen. 
Hoe groot deze uitbreiding inderdaad is blijkt nog te meer, wan- 
2) Deze niet vruchtdragende boomen bestaan in de allereerste plaats uit 
den jongen aanplant, maar daarbij zijn ook de oude mannetjes-boomen (en dus 
niet de boei-boomen) gerekend. 
3) - Om uit de getallen van kolom 2 en 3, tot die van kolom 4 en 5 te 
geraken, werd aangenomen dat in den ouden aan])lant het aantal mannelijke 
boomen (waaronder dus ook de boei-boomen beboeren) de helft bedroeg van 
het aantal vrouwelijke, en dat het aantal zuiver mannelijke boomen evengroot 
was als het aantal boei-boomen. Bij deze veronderstelling zou dus het 
aantal zuiver mannelijke boomen van den ouden aanplant (gelijk zijnde aan 
dat der boei-boomen) hs bedragen van de getallen in kolom 2. De totale oude 
aanplant wordt dus gevonden door bij de getallen van kolom 2 , 1/3 dier getallen 
op te tellen, terwijl de jonge aanplant gevonden wordt door dit dezelfde 
gedeelte af te trekken van de getallen, in kolom 3 vervat. 
De leeftijd waarop gemiddeld de boomen beginnen te dragen is ongeveer 
10 jaar, terwijl de volkscultuur sedert 43 jaar in de Minahassa ingevoerd is. 
4) Bantik is een zeer klein district, dicht bij Menado. Het is bewoond 
door een geheel afwijkenden volksstam, steeds bekend als de minst handelbare 
van de Minahassa. Deze heeft het langst weerstand geboden aan elke nieuwig- 
heid, ook aan het Christendom, llun lijdelijk verzet maakte ook dat de 
Gouvernements-koffiecultuur er niet kon ingevoerd worden. Zoo ook wilden 
zij vroeger blijkbaar niets van de notencultuur weten; eeist in den laatsten 
tijd, vooral nu zij ten slotte toch tot het Christendom overgegaan zijn, hebben 
zij blijkbaar ook de notenteelt ter hand genomen. 
ö) De naar verhouding geringe toename der cultuur in Menado moet 
toegeschreven worden zoowel aan de geringe grootte van het district zelf, 
als aan het feit dat juist daar het grootste aantal der soms vrij uitgestrekte, 
}>articuliere notentuinen gelegen zijn, terwijl er maar betrekkelijk weinig gele- 
genheid bestaat voor uitbreiding der inlandsche cultuur. 
Deze districten zijn schaarsch, of zelts uiterst schaarsch bevolkt, en 
liggen bovendien voor een deel van de groote verkeerswegen afgezonderd. 
