— 88 — 
tuinen dan ook niet zoeken, hoewel men in de negorij er naast, op 
de erven en zonder schaduw oude prachtexemplaren aantreft die 
volop vruchten voortbrengen. 
Zijn de tuinen echter grooter, dan zijn zij tevens veel beter beplant, 
maar dan woont ook vaak de eigenaar of althans een mandoer op of bij 
het land. Er is dan tenminste voortdurende zorg en toezicht, ook 
al is de eerste vaak nogal primitief : zij strekt zich ongeveer niet 
verder uit dan te zorgen dat de tuinen niet al te veel in het onkruid 
geraken. — 
De inlandsche cultuur is op Ambon van minder beteekenis dan 
in de Minahassa, maar toch nog aanzienlijk genoeg. Na de groote 
verwoesting die de orkaan in het jaar 1778 op de Banda-eilanden 
aanrichtte werd de cultuur, met verplichte levering, ook op Ambon 
ingevoerd. In 1827 werd do notenteelt vrij verklaard, maar de 
dwangcultuur had de inwoners een afkeer ingeboezemd van die 
teelt, zoodat er daarna niet de minste moeite meer aan besteed 
werd. Eerst na het midden van deze eeuw begon de lust weer te 
ontwaken, die trouwens uitsluitend opgewekt werd door de hooge 
prijzen die men toen voor noten en foelie betaalde. Sedert nam de 
cultuur voortdurend toe, en volgens het Koloninal Verslag over 
1896 telden de notentuinen der bevolking omstreeks 214.000 hoo- 
rnen, terwijl de uitvoer ongeveer 2300 pikol noot bedroeg. Onder 
dezen is echter inbegrepen het product van de vrij talrijke parti- 
culiere tuinen, aan Europeanen toebehoorende. 
Op de zoogenaamde Oeliassers (gevormd door de ten Oosten van 
Ambon gelegene eilanden Haroekoe, Saparoea en Noesa-laut) heeft 
de notenproductie nog slechts weinig te beteekenen. De oorzaak 
daarvan is vooral daarin gelegen, dat deze teelt er eerst zoo kort 
geleden ter hand genomen werd. De cultuur is hier geheel in 
handen van inlanders. Volgens officieele opgaven, mij tijdens mijn 
bezoek aan Saparoea door den Controleur aldaar verstrekt, bedraagt 
het aantal notenboomen op de genoemde eilanden (die alle drie tot 
de Controle-afdeeling Saparoea behooren) : 
