— 92 ~ 
liet eeoige opvallende verschijnsel dat men aan sedert korten tijd 
afgestorven hoornen waarneemt, bestaat daarin dat de binnenbast 
over een grooter of kleiner gedeelte bruin gekleurd is. 
Die bruine verkleuring vertoont zich altijd het eerst in de teeltlaag 
(cambium) en in de daaraan grenzende jongste hout- en bastlagen. 
Van daaruit worden gaandeweg ook de meer uitwendige bastlagen 
aangetast ; eerst worden zij licht-, daarna donkerbruin, en is het zoover 
gekomen dan is de bast op die plaats geheel afgestorven. 
Het afsterven schijnt zonder de minste zichtbare aanleiding op 
een willekeurig punt van den bast te beginnen. Van daar breidt 
de verkleuring zich dan uit, naar boven, naar de beide zijden 
maar vooral en wel het snelst naar beneden toe. Dit laatste blijkt 
o. a. daaruit dat de boom vaak slechts aan één zijde aangetast blijft; 
de ziekte heeft zich dan dus veel sneller van den top naar de basis 
voortgeplant, dan terzijde rondom den boom heen. 
Dat die verkleuring van den binnenbast inderdaad in verband 
staat met de oorzaak der ziekte blijkt ten overvloede nog uit het 
reeds aangehaalde feit dat men een gedeelte van een afstervenden 
boom nog redden kan wanneer men den stam een eindweegs 
onder den bruin gekleurden bast afhakt. De rest van den boom 
blijft dan gezond. 
Een zeer duidelijk bewijs dat de voortgang der ziekte in den bast 
vooral in beneden waar tsche richting plaats heeft, blijkt nog uit 
hetgeen ik waarnam aan een notenboom waarvan de bovenste helft 
voor eenigen tijd afgestorven was: 
De boom, ruim 4 Meter hoog, was aan den top over een lengte 
van ongeveer 1| M. afgestorven; de top was reeds dood en 
droog. De jongste bastlagen waren van boven af aan tot op de 
laagste doode takken inwendig geheel zwart, dus afgestorven. Yerder 
ging die doode bast naar beneden nog voort tot aan de beide volgende 
tegenover elkander staande takken, maar deze waren nog geheel 
gezond. Door de bases dier takken was de richting waarin de ziekte 
voortging, veranderd. De takken namelijk hadden op de plaats hunner 
inplanting de voortgang der ziekte gestuit, maar tusschen deze in 
zette zij haar tocht benedenwaarts ongehinderd voort, zoodat de bast een 
eindweegs lager bestond uit twee zieke banden en twee gezonde. 
