— 94 — 
schijnt do ziekte echter naar buiten voortgaande de opvolgende lagen 
van den bast aan te tasten tot dat deze geheel afgestorven is. 
Gaat de ziekte tot op de hoogte van den bodem toe door, zoo 
wordt het afgestorven weefsel spoedig een prooi der witte mieren; 
zij verwoesten dat weefsel en nestelen zich tusschen de harde bui- 
tenbast (kurk) en het hout, maar laten het eerste steeds onaange- 
tast. Zij dringen echter nooit verder door dan zoover als het geheel 
afgestorven bastweefsel reikt. Aan het afsterven zelve hebben zij 
dus niet het geringste aandeel. 
In den dooden bast waar de witte mieren niet binnengedrongen 
zijn, vond ik een enkele maal een aantal vertakte gangen, blijkbaar 
van een of ander zoogenaamd bastkevertje afkomstig. Het diertje 
zelf heb ik echter niet gezien. Daar deze gangen volstrekt niet 
altijd te vinden zijn, is het duidelijk dat zij met de ziekteoorzaak 
in geen verband kunnen staan hoewel, zooals wij zullen zien, een 
zoodanige meening elders geuit werd. De insecten zijn blijkbaar ke- 
vertjes, die slechts in doode hoornen indringen, zooals zij o.a. ook 
bijna geregeld te vinden zijn in dadap-boomen die tengevolge van 
de (op Java zoo bekende) dadap-ziekte afgestorven zijn, en die ook 
vaak als de oorzaak dier ziekte zijn beschouwd geworden. 
Het word boven reeds opgemerkt dat het eerste uitwendige ken- 
merk van het afsterven van den boom daarin bestaat dat hij plotse- 
ling in zijn geheel of over een groot gedeelte verwelkt. Dit ver- 
schijnsel wijst er op dat de directe oorzaak van den dood 
moet gezocht worden, niet in den bast maar in het houtlichaam. 
Het verwelken kan slechts daarvan komen dat de waterstroom, die 
de verdamping der bladeren onderhoudt, belemmeringen ondervindt 
zoodat deze niet meer in staat is zóóveel water toe te voeren als 
noodig is het verdampingsverlies der bladeren te dekken. En, 
aangezion de wortels vaak geen ziekteverschijnselen vertonnen en 
zij zelfs in staat zijn een boom in het leven te houden, wanneer 
men het zieke gedeelte afkapt, zoo moet men noodzakelijkerwijze 
de oorzaak van den verminderden watertoevoer in het hout van den 
stam zoeken. Uitwendig ziet men aan het hout echter geen veran- 
dering; alleen vindt men bij mikroskopisoh onderzoek bij den omtrek 
van het hout vele vaten die door een geelachtige massa versperd 
