— 102 — 
Zoo noemt Warburg (blz. 417) de witte 'mieren als schadelijke 
insecten. Hij zegt hieromtrent het volgende : 
„De witte mieren zijn eigenlijk voor gezonde hoornen niet scha- 
delijk, maar toch vertoonen zij zich zoodra deze maar eenig teeken 
van verval geven ; wanneer zij een boom aantasten is deze reddeloos 
verloren. Het eerste kenmerk daarvan is het verwelken der bla- 
deren, en wanneer de planter de oorzaak daarvan geconstateerd heeft, 
is het het beste den boom dadelijk uit te graven. De plantages die 
het zorgvuldigst van oude wortels en boomstompen bevrijd werden, 
hebben het minst van de witte mieren te lijden. Oxley zegt 
dat hij ze dikwijls uit hunne nesten verdreven heeft door een 
aftreksel van varkensmest, terwijl zij daarentegen voor koemest 
een bepaalde voorliefde schijnen te hebben.” 
Uit de beschrijving dat de boom verwelkt en dat de witte mieren 
den boom aantasten blijkt voldoende, dat met deze witte mierenplaag 
slechts de bastziekte gemeend is. Het is algemeen bekend dat, hoe 
algemeen ook overal de witte mieren voorkomen, deze nooit levende 
plantendeelen aantasten, en zij dus voor gezonde boomen geheel 
onschadelijk zijn. 
Mocht de een of andere planter de witte mieren ergens uit den 
tuin willen verdrijven, dan is het middel van Oxley eenvoudig ge- 
noeg om beproefd te worden ; en vooral in de Minahassa is er zeker 
geen gebrek aan den grondstof voor dit bestrijdingsmiddel. 
In de tweede plaats spreekt Warburg (blz. 251, 253, 418) over 
een wortelschimmel, die volgens hem de oorzaak zou zijn van de 
groote verwoestingen die in Penang en Singapore aangericht wer- 
den. Wij zagen echter uit het rapport van Ridley dat er voldoende 
aanleiding is om ook hierbij slechts aan de bastziekte te denken. 
Ook de „wortelziekte” van de Minahassa waarover Warburg 
(blz. 418) in het kort spreekt, is blijkbaar geen andere dan deze 
bastziekte. 
Bij volslagen onbekendheid met de oorzaak van deze „bastziekte” 
is het uit den aard der zaak geheel onmogelijk ook maar een ver- 
moedelijk bestrijdingsmiddel op te geven. Zoolang men de aanleiding 
niet weet, tast men hier volslagen in het duister. Eerst wanneer 
