— 112 — 
De verspreiding der rijpe conidiën heeft plaats door bemiddeling van 
den regen zoowel als door den wind ; 'wij toonden reeds aan hoe 
bij verbreiding door den regen tevens daardoor de meest gunstige 
condities voor de infectie der vruchten geschapen worden. De omstan- 
digheid dat de notenboom nooit zonder vruchten staat, die in den 
meest verschillenden toestand van ontwikkeling verkeeren, maakt dat 
de ziekte, eenmaal opgetreden, zoo goed als niet uit te roeien is. 
Van de beide verspreidingsmiddelen, regen en wind, schijnt de 
eerste de gewichtigste te zijn en algemeen bekende feiten wijzen 
daar mijns inziens op. Zoo vindt men bv. aan boomen die pas 
beginnen vrucht te dragen geen onrijp openspringende vruchten. Deze 
verschijnen gewoonlijk eerst een paar jaar later, maar dan neemt de 
ziekte er hand over hand toe. Ware de wind de uitsluitende versprei- 
der der ziektekiemen of had deze een overwegenden invloed, zoo 
zou het onverklaarbaar zijn, waarom steeds de vruchten van pas 
bloeiende boomen verschoond werden, en waarom zij hoe langer 
hoe meer aangetast worden, naarmate de boom zelve ouder wordt 
en dus steeds meer vruchten gaat dragen. Het infecteeren der eerste 
vruchten, alsook van die welke het hoogst aan den boom zitten, 
kan echter moeielijk anders dan door den wind plaats hebben. 
Hetzelfde geldt voor het andere, even bekende feit dat de 
meeste perkeniers in hunne tuinen bepaalde boomen kunnen aan wij- 
zen, waarvan zoo goed als nooit ook maar één enkele geheel rijpe noot 
verkregen wordt. Veel zulke boomen zijn er niet, in een tuin bij 
Menado, van ruim 150 bouw, stonden er volgens den eigenaar slechts 5. 
Deze boomen zagen er gezond en krachtig uit; een hunner was 
20 jaar oud, en had een stam van ongeveer 25 cM. dikte; hij zat 
flink in blad en was vol vruchten, maar geen enkele dezer was rijp 
opengesprongen. Hetzelfde verschijnsel kent men op Banda en 
eveneens in Penang en Singapore (zie blz. 115). 
Hoewel dus ook de wind een factor is bij de verspreiding der 
ziekte zoo mag men de regen toch zeker als het meest werkzame 
verspreidingsmiddel beschouwen. 
Nu doet zich echter de vraag voor: Hoe komt het dat die schim- 
mel maakt dat de vruchten onrijp opengaan? De verklaring daar 
van is eene zeer eenvoudige : 
Wij zagen boven dat de noot en de bolster slechts op één punt 
