— 122 — 
maken, nl. dat, hoewel de totale oogst inferieur is, de goed rijpe 
noten uit de Minahassa in qualiteit toch in het geheel niet achter- 
staan bij de als zeer goed bekend staande Siauw-noten. 
Wanneer men nl. bij beide partijen de rompen en de gerimpelde 
noten buiten rekening laat, en dan wederom de percentsgewijze 
samenstelling berekent, dan ziet men dat de zoo verkregen getallen 
(vergelijk kolom 4 met 5) onderling niet zooveel verschillen. De 
rijpe noten van Siauw zijn dus, dooreen genomen, niet grooter dan 
die van de Minahassa. En hieruit volgt indirect, hetgeen wij reeds 
zooeven zeiden, dat de boomen zelve van de ziekte niets te lijden 
hebben. 
Te duidelijker blijkt dit geringe verschil nog wanneer men de 
handelswaarde van een bepaalde hoeveelheid (bijv. van 100 K®) van 
beide partijen berekent, zooals in kolom 7 en 8 geschied is. 
Daaruit ziet men dat er bijna geen waardeverschil tusschen 
beiden bestaat. 
Het verschil in qualiteit der partijen echter is oorzaak dat zelfs 
relatief de Menado-noten, op de plaats zelve verkocht, minder hooge 
prijzen kunnen bedingen dan de Siauw-noten. Dit hangt echter 
niet zoozeer samen met de directe waarde der partijen, als met han- 
delsusances waarop wij in het begin van het laatste Hoofdstuk 
nader zullen terugkomen. 
Laat ons nu nagaan in hoeverre de oogst ook quantitatief onder 
de hier besproken schimmelziekte lijdt. 
Het beste overzicht hieromtrent zou men hebben wanneer men 
wist een hoe groot gedeelte van den oogst door het onrijp open- 
springen der vruchten van onwaarde wordt. Intusschen zijn er 
daaromtrent geen juiste opgaven te bekomen aangezien, zooals reeds 
meermalen vermeld werd, de noten die geheel van onwaarde zijn, 
dus de kèrang moeda^ niet verzameld en dus ook niet geteld worden. 
De totale verliezen die de schimmelziekte aanbrengt zijn dus 
slechts zeer bij benadering op te geven, omdat zij op de ruwste 
schatting berusten. Daarom mag men dan ook aan de hier volgende 
opgaven niet al te veel waarde hechten. 
In de Minahassa verzekerde men mij dat in de slechtste tijden 
(natte moesson) wel 75®/o van den oogst onrijp afvalt; in gunstiger 
