— 129 — 
In maximum kan dus het maandelijksch percentage aan kèrang 
van de hinnengehrachte noten stijgen tot 40 en zelfs tot ruim 50®/o. 
Het geringste maandelijksch percentage op deze perken liep van 
1 tot 3«/o. 
Hieruit ziet men dat de maandelijksche verhouding der hèrangs 
tot den oogst zeer verschillend kan zijn, maar tevens dat de maxima 
bijna alle in dezelfde maand (Juni) vallen en slechts enkele malen 
in de daaraan voorafgaande maanden. Dit komt overeen met hetgeen 
wij vroeger reeds opmerkten (blz. 106) dat de het o vervloe- 
digst zijn 1 a 2 maanden vóór den groeten pluk, die gewoonlijk in 
Juli en Augustus valt. 
Voor de Minahassa zagen wij dat, naar schatting, in de slechtste 
maanden ongeveer 60 tot 75®/o zouden afvallen, doch in de goede 
maanden minder, bijv. 30®/o. 
Deze cijfers zijn hooger dan die wij voor Banda vonden, doch 
hierbij moet in aanmerking genomen worden dat zij berusten, niet 
op telling van den binnengebrachten pluk, maar integendeel op schat- 
ting in de tuinen zelven, zoodat bij deze cijfers ook de kèrang moeda 
inbegrepen zijn, hetgeen, zooals wij zagen, bij de oogststatistieken 
van Banda niet het geval was. 
Volgens de algemeen heerschende opinie hangt de meerdere of 
mindere schade, die de ziekte aanricht, in hooge mate samen met 
den regenval, of meer bepaald met de vochtigheid van de lucht. 
Hoewel mij zeer volledige gegevens ten dienste staan omtrent 
den regenval gedurende eenige jaren op de perken Keizerstoren en 
Simonwal heb ik te vergeefs getracht uit deze de samenhang van 
het meer of minder hevig optreden der ziekte met de verschillen 
hèrangs om bepaalde redenen steeds iets te laag opgeteekend ; het percentage 
is dus een weinig hooger dan hier aangegeven. 
2) Het jaar 1897 was over geheel Banda, wat den pluk betrof, zeer abnormaal 
omdat de eigenlijke groote pluk niet in het midden, maar aan het einde van 
het jaar viel, vergel. PI. II. Zoodoende was bijv. op Beneden- Dender de oogst 
in Juli slechts een weinig grooter dan die in November hoewel die in andere 
jaren soms tot bijna 5 maal meer bedraagt; aan beide groote oogsten ging oen 
maximum percentage kèrang vooraf, die ik hier daarom beide opgeef. Ook op 
Keizerstoren viel de groote pluk in de maand November, en vertoonde zich 
daarom eveneens wederom een toename der hèrangs in September. 
Van Simonwal ontving ik geen opgaven over 1897. 
Meded. PI. XXVHI. 
9 
