— 140 - 
Wanneer wij nu in het kort samenvatten, hetgeen wij besproken heb- 
ben omtrent de middelen ter bestrijding der ziekte, zoo zagen wij dus : 
1° dat er wel is waar afdoende middelen bestaan om het wit open- 
spingen der vruchten geheel tegen te gaan (door geregelde besproeing 
der vruchten met „bouillie bordelaise” of andere schimmeldoodende 
oplossingen), maar dat deze onder de in de notentuinen heerschende 
omstandigheden in de praktijk nauwlijks voor toepassing vatbaar zijn ; 
2^ dat men op den duur de ziekte tot op zekere hoogte kan be- 
strijden door alle jonge vruchten, zoodra zij zwarte vlekken verton- 
nen, te doen plukken en vernietigen, maar dat van dat middel 
alléén heil verwacht kan worden als het over den geheelen tuin, 
met zorg, en gedurende langeren tijd geschiedt (bij voorbeeld min- 
stens gedurende een geheel jaar) ; 
3^ dat een effectieve, maar indirecte bestrijdingswijze bestaat in 
het verminderen van de vochtigheid der lucht in de tuinen, door de 
notenboomen op een behoorlijken afstand te plaatsen, en er zoo 
mogelijk geen andere boomen tusschen te planten dan die voor be- 
schutting tegen heerschende winden noodzakelijk zijn. Een aanzien- 
lijke!’ vruchtdracht zou zeker bovendien een belooning zijn voor 
de toepassing van dezen laatsten maatregel. 
Wij mogen niet ontkennen dat al die bestrijdingsmiddelen veel 
voortdurende zorg en moeite en ook geld zullen kosten, maar wan- 
neer een ziekte zóó algemeen verspreid is als deze, de omstandig- 
heden wegens de hoogte der boomen, de vaak zeer hellende terreinen 
enz. zóó ongunstig mogelijk zijn voor de bestrijding, en eindelijk 
de ziekte reeds zóó lang geheerscht heeft (in de Minahassa ruim 
25 jaar, op Banda sinds menschenheugenis en misschien wel sints 
enkele eeuwen ) waarbij men haar steeds haar vrijen loop gelaten 
heeft, dan kan met reden en billijkheid niet verwacht worden dat 
men nu maar in eens zonder eenige opofferingen zijne tuinen van 
die plaag zou kunnen bevrijden. 
1) Valentijn Dl. III, blz. 13 en 14 spreekt reeds van halfrijpe foelie en 
magere (d. w. z. gerimpelde) noten als geregeld voorkomende soorten; daar 
de kèrangs ook halfrijpe foelie en gerimpelde noten geven, mag men hieruit 
met waarschijnlijkheid alleiden, dat ook toen reeds (1720) het onrijp openspringen 
der vruchten een zeer gewoon verschijnsel was. 
