— 142 — 
langen tyd vochtig blijft, komt het hoeka moeda vrij veelvuldig voor, 
zooals bijvoorbeeld op het eiland Ay (dat in tegenstelling met de 
andere Banda-eilanden, slechts een nauwlijks heuvelachtige vlakte 
vormt) alsook op de vochtigere plaatsen op het eiland Rhun en 
evenzoo in een tuin op Saparoea i) (bij de negorij 2'o/ia/ia) die even^ 
eens zeer vochtig en tevens dicht beplant is. 
Het komt mij alzoo waarschijnlijk voor dat tengevolge van regen, 
maar evenzeer door te groote vochtigheid der lucht in de tuinen 
tengevolge van andere oorzaken (dichte beplanting en beschaduwing, 
vochtigen bodem door slechte drainage bijvoorbeeld, sterke geregelde 
bewolking van de lucht, koude, enz.), een deel der vruchten in 
hun ontwikkeling gestoord wordt. De bolster groeit dan niet verder, 
en de spanningen die er dan van binnen bestaan, doen ten slotte 
de vrucht een weinig opengaan. Ook hier komt het echter nooit 
zoover dat de noot uit de beide helften van den bolster valt. 
De vrucht kan dan zóó, dus in zijn geheel afvallen, of nog een 
tijd aan den boom blijven hangen, maar dan sterft de bolster 
gaandeweg af en word bruin en week. Intusschen kan dit afsterven 
van den bolster ook gelijktijdig of vóór het openspringen plaats hebben. 
In verreweg de meeste tuinen levert het y^hoeka' massaq’’’' of 
y^hoeka moeda" geen verliezen van beteekenis op. Slechts in de 
hoogere gedeelten der zooeven genoemde tuinen van Groot-Banda 
kunnen deze verliezen aanzienlijk zijn, vooral in den regent yd, als- 
ook in den tijd van het zoogenaamde „wit water” ^), daar dit 
steeds gepaard gaat met zeer vochtige, koude nachten. 
1) Daar echter in denzelfden tuin ook een andere schimmelziekte op den bolster 
voorkomt, zie blz. 143, is het mogelijk dat ook deze aandeel heeft in het on- 
rijp opengaan der vruchten. 
2) Het zoogenaamde „wit water” is een witachtige verkleuring van het zee- 
water in de omgeving der Banda-eilanden dat elk jaar op geregelde tijden 
terugkeert, naar het schijnt komende uit het Zuid- Westen. Men ondersclieidt 
het ))klein wit water” ajer poetih ketjil, dat in Juli, en het „groot wit water” 
ajer poetih hesaar^ dat in Augustus zich vertoont. De oorzaak van dit verschijn- 
sel schijnt nog niet bekend te zijn, doch het is niet onmogelijk dat phos- 
phoresceerende neteldieren (kwallen enz.) of anderen daarvan de oorzaak zijn. 
Bleeker (Reis door de Minahassa en den Molukschen Archipel. 1856, Dl. I, blz. 
251) schijnt ten minste tot deze meening over te hellen. 
