145 — 
want schijnt te zijn, daar deze waarschijnlijk eveneens tot het geslacht 
Napicladium zal moeten gerekend worden, is bijvoorbeeld de oorzaak 
van de mentèk'^' of „o/no tejyak'’’ i), een ziekte in de rijst die 
elk jaar in Midden- en Oost- Java (en elders?) meer of minder schade 
aanbrengt, en nu en dan zelfs over uitgestrektheden van tiendui- 
zenden boiiws den oogst doet mislukken. 
Gedurende mijne reis in de Molukken zag ik noten met de hier be- 
schrevene stervormige vlekken slechts op Saparoea, doch later vond ik 
in den Cultuurtuin alhier ook eenige vruchten die door een geheel ge- 
lijksoortige, en misschien wel door dezelfde schimmel aangetast waren. 
Of hier de schimmel schade aanrichtte, was niet goed te beoordee- 
len, daar de groote zwarte vlekken van de vroeger besproken ziekte er 
ook, en zóó veelvuldig voorkwamen, dat het niet uit te maken was, of 
het onrijp openspringen door de eene, dan wel door de andere schimmel 
veroorzaakt word. Intusschen meen ik toch dat bij vruchten, die ge- 
lijktijdig door beide parasieten zijn aangetast, de schimmel van Saparoea 
zeker wel het geringste aandeel zal hebben gehad aan het wit opengaan. 
De schade die deze schimmel aanbrengt is dus voorshands blijkbaar 
nog gering. Intusschen is het steeds zaak met zulke schimmel-ziekten 
uiterst voorzichtig te zijn en ze niet uit het oog te verliezen, aangezien 
ten allen tijde de mogelijkheid bestaat, dat zij plotseling in veel hevi- 
ger mate uitbreken en dan aanzienlyk nadeel aanbrengen. 
De mogelijkheid van een te eeniger tijd heviger optreden der ziekte 
schijnt mij te minder onwaarschijnlyk, sints ik uit de literatuur zag 
dat een geheel gelyksoortige ziekte, maar met veel ernstiger gevolgen, 
reeds vroeger beschreven werd. Daar de origineele verhandelingen 2 ) 
mij niet ter beschikking staan, moet ik my bepalen tot hetgeen 
Warburg (blz. 417) daaromtrent mededeelt: 
„De ziekte, nootmuskaat-kanker (nutmeg canker)^ die vruchten, 
vruchtsteelen en takken aantast, richt veel schade aan. De vrucht 
wordt over bijna de geheele oppervlakte zwart en vertoont spleten, 
die tot 3 millimeter diep gaan, en die elkander in alle richtingen krui- 
1) Een onderzoek naar den aard dezer ziekte wei'd door mij gepubliceerd 
in Teysinannia, 1895, Dl. VI, blz. 427 448, met 1 j)laat. 
2) Little, Disease of the nutmeg-tree. Journal of the Ind. Archipel, 1849, 
III, pag. G78 — 680. 
Meded. PI. XXVIII. 
10 
