— 150 — 
drogen moesson nauwlijks eenigen voortgang, om echter met het 
intredende natte jaargetijde wederom verder voort te kruipen. 
Yan de talrijke notentuinen die ik op mijn reis zag waren 
er slechts weinige waarin die y^henang poeüh''' ontbrak; zij komt 
echter nu eens zelden, dan weer zeer algemeen voor. Plaatselijk 
zeer veel vindt men ze in de Minahassa, op Groot Sangi en op 
Ambon, Ceram (Awaija), Saparoea en Noesa-laut. Op de Banda- 
eilanden schijnt zij daarentegen minder voor te komen, hoewel zij 
er volstrekt niet gemist wordt. 
Daar de schimmel slechts betrekkelijk langzaam voortkruipt, is 
de toestand zelfs der hevigst aangetaste tuinen in het minst niet 
verontrustend te noemen daar deze ziekte, bij voortdurend toezicht 
en zorg, zeker gemakkelijk te beheerschen is. 
Alles wat de vochtigheid der lucht bevordert moet ook gunstig 
werken op de ontwikkeling van de ziekte; dichte beplanting en 
schaduw zijn dus ook hier wederom in de eerste plaats nadeelig. 
Op vochtige plaatsen in de tuinen ziet men dan ook de ziekte geregeld 
optreden, wanneer die op de drogere plaatsen gemist wordt ; zoo bij 
voorbeeld was op het perceel Arcadië (eil. Rhun) nergens henang 
poetih te vinden, behalve op één kleine plek waar de grond voort- 
durend veel vochtiger was dan elders. Ook de andere schimmel- 
ziekten kwamen op deze zelfde plaats óf uitsluitend, dan wel in veel 
erger mate voor. 
De eenvoudigste wijze van bestrijding dezer ziekte bestaat in het 
zorgvuldig uitkappen van alle takken (liefst dicht bij den stam) waar- 
langs de schimmel loopt, en wel of de bladeren reeds afgestorven 
zijn of niet. Wanneer dit eenmaal met zorg en door den geheelen tuin 
gebeurt, dan zal men zien dat de ziekte onmiddellijk tot staan komt. 
In het eerst heeft men daarvoor wel afzonderlijke werkkrachten 
noodig maar men zal bemerken dat het daarna geen noemenswaarde 
moeite en kosten meer veroorzaakt. Men moet ze echter steeds zorg- 
vuldig in het oog houden, en aangetaste takken steeds uitkappen 
zoodra men ze weer ziet. 
De afgesneden takken werpe men op hoopen tiisschen de boomen, 
en verbrande ze, zoo mogelijk, wanneer zij wat droog zijn geworden. 
Men legge de takken echter niet tegen den stam aan, daar de nog 
