— 173 — 
PTet komt mij van belang voor deze zaak iets uitvoeriger te bespreken. 
Wat het rooken betreft, zoo is het ook mijne meening dat de rook 
op zicli zelf geen conserveerenden invloed op de noten uitoefent, zoo- 
als dit het geval is bij het rooken van diverse eetwaren enz. Bovendien 
komt de rook slechts in aanraking met den dop, die spoedig daarop 
verwijderd wordt; wanneer de rook door den dop heengaande, ook 
tot in de noot doordrong, zou deze zeker als specerij onbruikbaar 
worden. Daarom ook heeft een in den rook gedroogde noot zeker 
geen andere eigenschappen dan een die in warme lucht gedroogd is. 
Intusschen moet men in aanmerking nemen dat de noten streng 
naar het uiterlijk gekeurd worden, en dat, wil men ze zoo 
gaaf mogelijk behouden en maken dat zij niet barsten, het zaak 
is dat het drogen zéér langzaam plaats vindt (iets waartoe gelukki- 
gerwijze ook de aanwezigheid van den harden dop medewerkt). Yoor 
dit langzaam drogen heeft men dus aanhoudende, maar zwakke 
vuren noodig, en daar voor dit doel dus niet al te droog hout de aan- 
gewezen brandstof moet zijn, is het geen wonder dat zich bij het gebruik 
daarvan veel rook ontwikkelt. Er is echter geen reden om de rook 
zelve als het essentieele van de bewerking te beschouwen, al is 
het het duidelijkste kenmerk bij de praktijk van het drogen. 
Het was o. a. Teysmann die, in de beschrijving van zijne reis in 
de Molukken in 1860 (blz. 6), de inrichting der notenkombuizen 
als onpractisch veroordeelde en liever zag dat het drogen wat sneller 
plaats had en dat men daarbij, evenals bij de koffie, gebruik maakte 
van de zonnewarmte. Teysmann vergat hierbij echter dat de omstandig- 
heden bij de notencultuur zoo geheel anders zijn als bij de Java-koffie. 
Bij de eersten duurt de oogst het geheelejaar door, ook in den natten 
moesson, die dan zelfs naar verhouding groot kan zijn, bij de koffie 
daarentegen komt de oogst uitsluitend in den drogen moesson binnen. 
Bovendien heeft men in Oost- Java zelfs in de bergen geregeld maan- 
denlange droogte, dus overdag als het ware onafgebroken zonneschijn, 
terwijl op Banda somtijds jaren achtereen geen enkele regenvrije maand 
voorkomt (zie boven, blz. 130). In de jaren 1891 toten met 1897 
bedroeg het gemiddelde aantal regendagen per maand, berekend over 
de droogste maanden Juli, Augustus, September en October, zelfs 
niet minder dan 11 (maximum 21) dagen. Van een mogelijkheid 
