— 174 — 
om de oogst door zonnewarmte geregeld af te drogen is dus aldaar 
zelfs in den Oost-moesson geen sprake. En te minder is dat nog het 
geval met een aantal der perken van Groot-Banda die, zooals wij 
vroeger zagen (blz. IBl), bijna dagelijks reeds met den middag een 
betrokken lucht hebben, door de wolken die zich dan tegen den G. 
Bandeira samenpakken; op deze perken is dus zelfs op dagen dat bet 
niet regent van drogen in de zon nauwelijks of zelfs geen sprake. 
Ik meen daarom dat op vele perken de onkosten die een inrichting 
om met zon te drogen, als beweegbare daken, dan wel de arbeid 
van het telkens overbrengen der noten van de droogbakken buiten 
in het notenkombuis, meer onkosten zouden vorderen dan door bespa- 
ring van brandstof zou goed gemaakt worden. 
De notenkombuizen, of eventueel andere drooginrichtingen, zouden 
daar toch onmogelijk ontbeerd kunnen worden, al was het alléén 
maar voor de oogsten die in den West-moesson binnenkomen. 
Een andere vraag is oP er misschien nieuwerwetsche droogmachines 
bestaan, of althans te construeeren zouden zijn die sneller, even goed, 
en met mindere onkosten de noten droog zouden kunnen afleveren, 
dan thans in de ouderwetsche rookkombuizen geschiedt. Inderdaad 
mag de mogelijkheid niet ontkend worden dat er zulke inrichtingen 
zouden te maken zijn, maar toch moet men hierbij verschillende 
zaken in aanmerking nemen, waarop bij een mogelijke verandering 
in de methode ten zeerste dient gelet te worden. 
In de eerste plaats bestaan reeds overal de volledig ingerichte rook- 
kombuizen, zoodat men niet spoedig tot het aanschaffen van toch altijd 
vrij dure machines zou overgaan; moeten er nieuwe gebouwd worden, 
zoo behoeven die maar weinig geld te kosten, daar op elk perk steenen 
en kalk (beide van harang)^ hout en bamboe in overvloed te krijgen 
is en dus niets kosten, daar zelfs het werk door de vaste arbeiders 
kan verricht worden ; bovendien is de constructie dier gebouwen 
zóó eenvoudig dat daarvoor nauwlyks de hulp van deskundigen of 
afzonderlijke werklieden behoeft ingeroepen te worden. 
In de hveede plaats is er op elk perk ten allen tijde voldoende 
brandhout voorhanden, vooral omdat het hout niet geheel droog 
behoeft te wezen, zoodat de kosten van brandstof zóó gering zijn, dat 
het er waarschijnlijk weinig toe doet of er wat meer dan wel wat 
