— 182 
foelie bevat volgens mijne wegingen alhier nog ruim 5 o/o water; 
laat men ze dan aan de lucht liggen dan neemt zij nog weer water 
op, totdat het gehalte ongeveer 12.5o/o bedraagt, terwijl het water- 
gehalte der versche foelie te Buitenzorg op ruim 55®/o bepaald werd. 
Is de foelie afgedroogd, dan wordt zij uitgezocht en verpakt, en 
is daarna gereed om verzonden te worden. 
Oudtyds *) onderscheidde men 3 soorten foelie: „klimfoelie, zijnde 
de beste en van geplukte noten, raapfoelie, die de tweede soort en 
van afgevallen en opgeraapte nooten is, en in half rijpe foelie” 
de laatste ook nog „gruis- of stof-foelie” genaamd. Zij werden 
toen verzonden in zoogenaamde sokkels („baaltjes van matten of 
boombladen,” waarin de foelie getrapt werd tot een gewicht van 
161 hollandsche ponden). 
Aan de sokkels kon men uitwendig herkennen de soort van foelie 
die zij inhielden: „een sokkel klimfoelie heeft drie ooreo, een dito 
raapfoelie twee, en een dito gruisfoelie maar één oor.” 
Tegenwoordig wordt eerst de gebroken foelie, het zoogenaamde 
„gruis”, van de gave „bladen” gescheiden en deze laatste dan vervol- 
gens gesorteerd, voornamelijk op kleur. Dit laatste geschiedt in hoofd- 
zaak in Europa. Wij komen hierop in het volgende Hoofdstuk terug. — 
Op Banda ondergaat een deel der noten soms nog een laatste 
bewerking, nl. als men er ^^notenzeep'’ uit wil bereiden. Hoten- 
zeep is, zooals trouwens voldoende bekend, volstrekt geen zeep, 
maar niet anders dan het vet dat uit de noten geperst wordt maar 
dat uiterlijk eenige gelijkenis vertoont met witte zeep, behalve dat zij 
ongelijkmatig geel gekleurd is. Het is niets dan een vet, gemengd 
met een deel der aetherische olie uit de noot, dezelfde die aan deze 
haar waarde als specerij verleent. 
De bereiding geschiedde op uiterst primitieve wijze. De aange- 
stoken en gebroken noten worden 2): 
„gekneusd, en in een ketel boven een groot vuur tot pap of deeg 
gemaakt, om het vloeien der oliedeelen te bevorderen. Deze pap 
wordt geperst in een gewone chineesche oliepers met houten wiggen, 
1) Valentijn, Oud- en Nieuw Oost-Indiën, 1862, Dl. III, blz. 13. 
2) Van der Crab, De Moluksche eilanden, 1862, blz. 10. 
