— 184 — 
drie zijden open. De koker, met de koehuid er om, wordt dan met 
een kleine horizontale helling in de pers geplaatst. Het door per- 
sing uit den koker uitloopend vet wordt door de koehuid opge- 
vangen, en in één richting naar den lagen kant geleid. Hier wor- 
den dan stopfleschjes of schuitjes van palmbladeren geplaatst om 
het vet op te vangen. Daar het vet spoedig stolt bekomt men door 
de schuitjes stangen, die wanneer de schuitjes van gelijke grootte 
zijn, ook een gelijk gewicht hebben, bijv. van ^/2 K®. De stangen 
worden met droge pisang-bladeren omwikkeld; dit was gedurende 
het tijdperk van het monopolie de Gouvernements-verpakking. 
„De pers, hier genoemd wesa-ivesa^ is wel primitief maar zij wordt dan 
ook door den eersten den besten timmerman vervaardigd, meestal van 
njamplo}^g-ho\x.t, De koker met het notengruis wordt geplaatst 
tusschen twee bijna verticaal staande dikke planken, die door middel 
van zware wiggen tot elkander gedreven worden. 
„Dezelfde soort pers wordt hier ook hoofdzakelijk aangewend tot 
het bereiden van de olie uit kanarie-pitten. 
„De oplevering van notenvet is ongeveer ll^/o en die van 
kanarie-olie ± 25 ^/o. 
„De overblijvende koek van de uitgeperste muskaatnoot wordt 
hier slechts benuttigd voor het verkrijgen van eene fijne soort 
champignons {Jcoelat pala) door ze, vermengd met den bolster en de 
doppen, te overdekken met een laag van ongeveer 3 cM. aarde 
en daarover te leggen reepen van pisang- stammen en -bladeren. 
„De resteerende koek van kanarie-pitten is hier een zeer gezocht 
voeder voor vee en gevogelte. 
„Een pikol noten in den dop, of ± 40 K°. noten uit den dop, 
van bovengenoemde inferieure qualiteiten, brengt in ï^’ederland nog 
op (tegen 30 tot 35 cent per V 2 Ko.) f 24. — tot f 28. — . Op deze 
wijze geperst verkrijgt men daaruit ongeveer 4.5 K®. notenvet, dat 
dus aan de Europeesche markt per 1/2 K°. minstens van f 2.65 tot 
ƒ 3.10 zou moeten opbrengen.” 
In de tijden van verplichten verkoop van het product aan het 
Gouvernement (dus tot 1872) werden ook alle noten van geringe 
qualiteit nl. de sterk gerimpelde, de gebrokenen en de aangestokene 
opgekocht. Deze kwamen echter niet op de Europeesche markt, maar 
