187 — 
Dit soort persen wordt zeer veel gebruikt, maar het is mij niet 
bekend of het ook de beste der bestaande persen zijn voor dat doel. 
Yoor grootere installaties zijn misschien andere systemen bv. met 
afzonderlijke inrichting voor verwarming met stoom meer aan te be- 
velen. In een catalogus van Hirzel (Leipzig-Plagwitz) o.a. vond ik 
er zulk een vermeld: de pers heeft een inhoud van ruim 1^ 
en kost 1400 Mark (/* 840. — ) en een stoomketel voor de verwar- 
ming bovendien 1832 Mark (ƒ 1100. — ), te samen alzoo f 1940. — 
liet komt mij echter voor dat bij de vrij groote oppervlakte de 
totaaldruk ad 14000 te gering is, zeker veel geringer dan die 
welke de bovengenoemde, kleinere persen leveren. 
Een beschrijving van eene groote hydraulische pers voor cacaoboter, 
die dus zeker ook voor notenzeep zou te gebruiken zijn, vindt men 
in: Dr. Carl Schaedler, Technologie der Fette und Oelo (Leipzig, 
1892, blz. 198), in welk zeer uitgebreid werk men overigens tal van 
bijzonderheden vermeld vindt die op de bereiding van vetten en 
oliën in het groot betrekking hebben. 
Met bovenstaande cijfers heb ik slechts aan willen toonen dat 
een pers, die zeker wel voldoende is voor het doel om onder ver- 
warming met zeer groote kracht te persen, met betrekkelijk zeer 
geringe kosten kan aangeschaft worden. 
Naar gelang van de noten welke men gebruikt voor het persen 
van notenzeep, is deze van verschillenden aard. De gewone soort, 
de eenige die buiten Banda bekend is en dus ook de eenige die in 
den groothandel komt, bestaat uit de beschreven witte, langwerpig 
vierkante stukken, met meer of minder breede, licht tot donkergele 
aderen doortrokken. 
Deze soort zeep verkrijgt men wanneer men slechts de mindere 
soorten noot perst, nl. vooral de magere, zwaar gerimpelde noten. 
Deze laatste zijn, zooals reeds vroeger gezegd werd, afkomstig van 
onrijp opengesprongen vruchten {kèrang)^ die op de markt weinig 
waarde hebben maar steeds in groote hoeveelheid voorhanden zijn. 
Gebruikt men voor het persen van notenzeep daarentegen uitsluitend 
noten n^ 1, dus zoogenaamde „vette noten”, dan verkrijgt men een 
product dat een geheel ander aanzien heeft dan de gewone notenzeep. 
Dit fijnere product heeft in de eerste plaats een egaal donker- 
