— 197 — 
volkscultuur is. Vooral geldt dit voor de Minahassa, waar, zooals 
wij vroeger zagen, die volksteelt zulk een hooge vlucht genomen 
heeft. Dank zij mijn bezoek aan de verschillende streken van dit 
gewest heb ik vele gegevens kunnen verzamelen, mij door parti- 
culieren zoowel als door inlandsche hoofden verschaft, die mij in 
staat stellen een overzicht te geven over de wijze waarop de nego- 
rijlieden het product hunner notenboomen te gelde maken. 
Alvorens over te gaan tot de beschrijving hoe het product thans 
verhandeld wordt, wensch ik hier in het kort mede te deelen op welke 
wijze dit vroeger geschiedde, in de tijden van de eerst beginnende 
oogsten, dus omstreeks 1865 tot 1870 i). In die tijden waren de 
negorij lieden van de binnenlanden der Minahassa nog slechts weinig 
met vreemdelingen in aanraking geweest en leefden zij teruggetrok- 
ken in hunne negorijen. Het gebruik van geld als algemeen ruil- 
middel was er toen in het geheel nog niet bekend, het kwam eerst 
een twintig-tal jaren geleden ook in de binnenlanden in gebruik, 
en in de meer afgelegen streken, vooral in het zuidelijk gedeelte, 
zelfs nog later. De handel was toen uitsluitend ruilhandel, en op 
de enkele ondernemingen die men er vond (zooals bij Amoerang)^ 
werd het werkvolk betaald bijvoorbeeld met een „sabel” (een soort 
lang en dun kapmes) per maand of met eenig ander voorwerp, maar 
nooit met geld. Dat wilden zij niet aannemen daar zij er het ge- 
bruik niet van kenden en het ook bij hen onderling niet gangbaar 
was; eerst in de laatste tientallen jaren is die toestand ook daar 
veranderd. 
Omdat de handel toen uitsluitend ruilhandel was, vond men in de 
binnenlanden geen eigenlijke passers en er waren stellige verorde- 
ningen {zoogQn. printah kras) van den Resident voor noodig (zooals die 
o. a. door Resident Jansen uitgevaardigd werden) die hen dwongen 
hunne waren, als boom- en veldvruchten ter markt te brengen op de 
passers, nadat deze in het binnenland eerst onder zijn bestuur waren op- 
gericht. Maar, ongewoon en te beschaamd om voor hunne waren geld te 
vragen, bleven zij vaak den geheelen dag met hunne onverkochte waren 
1) Het volgende ontleen ik geheel aan mondelinge mededeelingen van een 
der Minahassa’ sche hoofden. 
