— 198 — 
zitten ; en, om dan weer niet de moeite te hebben het naar huis 
te dragen, gebeurde het wel dat zy alles weg gaven om niet. Toch 
heeft de bevolking langzamerhand, vooral door de Gouvernements- 
koffiecultuur, de waarde en het gebruik van het geld geleerd, en thans 
vindt men overal in de Minahassa flinke ruime passers, die op de 
passerdagen zeer sterk bezocht worden. En wie weet hoe lang dit 
volk in dat opzicht nog achterlijk gebleven zou zijn zonder die „printah 
kras'\ welke maakten dat zij konden gaan profiteeren van hetgeen de 
zoo uitermate vruchtbare bodem van de Minahassa opleverde. 
Deze berichten, die mij mondeling verstrekt werden, komen geheel 
overeen met hetgeen onlangs gezegd werd in een artikel in het 
Bataviaasch Nieuwsblad van 22 April 1898, 3® Blad, handelende over de 
„Ontwikkeling der Minahassa”, naar aanleiding van de allergunstigste 
resultaten die de „Spaarbank-Minahassa” reeds na een éénjarig bestaan 
opleverde. Het artikel is geteekend O. en de schrijver blijkt zóó geheel 
en zóó van ouds met de Minahassa’sche toestanden bekend te zijn dat 
zonder twijfel als schrijver beschouwd mag worden een der zeer beken- 
de, juist onlangs overleden, zendelingen die zich voor die landstreek zoo 
bij uitstek verdienstelijk gemaakt heeft. Daar de Heer G. zooveel 
beter met de Minahassa’sche toestanden en de geschiedenis er van 
bekend is dan schrijver dezes, wensch ik uit bedoeld artikel het 
volgende aan te halen: 
„De Resident Jansen was een der eminentste bestuursmannen, 
die de Minahassa heeft gekend, en wiens naam en werk bij het 
volk in zegenend aandenken is gebleven. 
„Hij was aan het bestuur van 1854 — 1860. Onder de vele 
pogingen, door hem aangewend om volkswelvaart te bevorderen, 
behoorde o. a. de oprichting van degelijke, groote passerloodsen, om 
daardoor koop en verkoop te bevorderen, en wel van de producten 
van den akker of uit de bosschen en de zee, zonder de minste be- 
zwarende formaliteiten of belasting. Toch gelukte die welgemeende 
poging niet, en na twee a drie jaren moest aan die loodsen op onder- 
scheidene plaatsen een andere bestemming worden gegeven. Wat 
was het geval? Bij de bevolking was nog weinig circuleerend 
medium, en het voordeel daarvan was toen nog niet bekend : welvaart 
was er aanvankelyk nog maar weinig of niet. 
