— 203 — 
rijen afloopen, of die niet bij de omng dagang tegen katoentjes 
enz. ingeruild werden. Desniettegenstaande is die omzet op de 
passers vrij aanzienlijk. Op mijn verzoek liet de Controleur van de 
Afdeeling Kema (Ajer madidi) nagaan, hoeveel noten er op die wijze 
verkocht werden op één (wekelijkschen) passerdag in de maand 
April, toen ik te dier plaatse vertoefde. Er bleek toen dat die hoe- 
veelheid ongeveer 6 a 7 pikol noten bedroeg (dus ongeveer 45 
tot 53.000 stuks), vertegenwoordigende een waarde van gemiddeld 
/ 135. — . Wanneer men nu hierbij in aanmerking neemt dat in 
de maand April de eigenlijke pluk nog moest beginnen, dat de prij- 
zen toen buitengewoon laag waren en ten slotte dat de zóó verkoch- 
te hoeveelheid noten slechts een (waarschijnlijk klein) deel represen- 
teert van den totalen opbrengst, dan kan men zich een denkbeeld 
vormen van de sommen die de notencultuur in den goeden tijd den 
kleinen negorijman oplevert. En dat alles is zuivere winst, daar de 
boomen, zonder eenige moeite of onkosten, zoo tientallen jaren ach- 
tereen doorgaan met rijkelijk vruchten te dragen. 
In Ratahan deed de Controleur dier Afdeeling hetzelfde voor 
mij nagaan; daar, waar de notencultuur veel minder uitgebreid is 
dan bij Ajer madidi (vooral wegens de veel geringere bevolking) 
werden wekelijks in het klein op de passer toch nog 2 pikol ver- 
kocht, behalve wat tusschenin nog afzonderlijk aan Chineezen van 
de hand werd gezet. 
Als een voorbeeld van de winsten die de notenboomen, vooral voor 
eenige jaren, konden opleveren, werd mij een verhaal gedaan dat 
ik hier wensch weer te geven, zooals het mij werd medegedeeld : 
Aan den weg tusschen Ajer madidi en Kema liggen verschillende 
negorijen, en op geen der erven ontbreken de pala-boomen, die 
er soms zelfs een klein bosch vormen. Ajer madidi vormt dan 
ook het centrum van de streek waar de cultuur het meest in 
zwang is. Bij een der negorijlieden, die een zeer oude boom op 
zijn erf had staan, kwam niet meer dan een tiental-jaren geleden 
een Chinees, die hem in ruil voor den geheelen oogst van dien 
éénen boom gedurende één jaar aanbood een goed rijpaard met 
een nieuw zadel. De eigenaar ging daarop in, en ontving rijpaard 
en zadel; toch zegt men dat de Chinees zijn voordeel bij dien 
