— 226 — 
Het einde is dan natuurlijk dat de onderneming niet meer aan 
hare verplichtingen kan voldoen en bij onderhandschen of openbaren 
verkoop in andere handen overgaat, voor een bedrag dat dan in geen 
vergelijking kan staan tot de kapitalen die er aan ten koste gelegd 
werden. Inderdaad is dit zelfs reeds met één der perken van Groot- 
Banda geschied, In het begin van 1897 nl. was het perk Boyauiv 
niet meer in staat aan zijne verplichtingen te voldoen. Het werd 
daarop in publieke veiling gebracht, en daarbij aan- de eerste ver- 
bandhoudster toegewezen voor een bedrag dat f 130.000 geringer 
was dan het kapitaal door haar als eerste hypotheek verstrekt. De 
zeven verdere hypotheken, die bovendien nog op dit perk rustten, 
kwamen toen natuurlyk alle te vervallen. 
Tegen de concurrentie tusschen particuliere en volks-cultuur bestaan 
uit den aard der zaak geen middelen ; het eenige wat men nog zou 
kunnen doen om ten minste tijdelijk den toestand te verbeteren is 
een ander gebruik te zoeken voor die noten die thans de groote over- 
voering der markten teweeg brengen. 
Zooals reeds gezegd (blz. 221) schijnt de toename der voorraden 
in de laatste jaren vooral toegeschreven te moeten worden aan de 
groote hoeveelheden noten van mindere qualiteit die thans op de markt 
komen en deels onverkocht blyvcn. In de tijden van het Gouver- 
nements-monopolie werden die nooit naar Europa verzonden, maar 
op Banda zelve gebruikt en wel tot het persen van notenzeep. 
Tegenwoordig daarentegen komen die minderwaardige noten 
(gerimpeld, defect en rompen) eveneens aan de markt en drukken 
daar de prijzen der goede gave noten, terwijl notenzeep daarentegen 
in de laatste jaren slechts met een enkel kistje aangevoerd wordt, 
waarvoor dan hooge prijzen besteed worden. 
Het schijnt daarom thans de aangewezen weg te zijn wederom, 
evenals vroeger, de mindere soorten noot op de plaatsen van productie 
te gaan verwerken tot notenzeep. 
Door dit niet te doen worden de verkoopprijzen meer dan noodig 
gedrukt, de mindere qualiteiten worden tegen geringe prijzen ver- 
kocht en gaan naar het buitenland, waar groote fabrieken (o. a. in 
Duitschland) er de notenzeep uit bereiden, onder begunstiging van 
wege den staat die vrijstelling van inkomend recht (ad f 30. — per 
