- 227 — 
100 K®) verleent voor die noten welke voor de bereiding van noten- 
zeep worden gebruikt (zie blz. 185). 
De winsten die bij de noteuzeep-bereiding te behalen zijn, komen dus 
op deze wijze ten bate van vreemden, terwijl zonder veel moeite of 
kosten de producenten er zelve hun voordeel mede zouden kunnen 
doen. 
Vroeger was de concurrentie in dit artikel veel zwaarder, daar de 
groote fabrieken uit dezelfde noten een veel grootere opbrengst kon- 
den verkrygen met hunne uitstekende installaties (20 — 27 ®/o) dan 
op Banda met behulp der wèsa-wèsa (11 zie blz. 185). Wilden 
de perkeniers bij deze wijze van persen winst maken, zoo moest de 
prijs der notenzeep dus minstens 9 maal hooger zijn dan die der 
noten waaruit zij bereid wordt, terwijl bij de fabrikatie met goede 
persen, dus bij een rendement van 25 — 20 ®/o, de prijs slechts 4 — 5 
maal hooger behoeft te zjn. 
Thans echter, nu ieder zich voor een inderdaad zeer gering be- 
drag eveneens een pers kan aanschaffen die een misschien slechts 
weinig geringere opbrengst oplevert als de machines dier fabrieken, 
gaan de perkeniers in dezelfde, veel gunstiger omstandigheden ver- 
keeren. Het eventueele verschil in rendement wordt buitendien 
waarschijnlijk grootendeels opgewogen door de mindere transport- 
kosten naar Europa die men moet betalen voor de zeep, in plaats van 
de zooveel meer ruimte innemende noten. 
Onder deze omstandigheden zou het dus voor de producenten niet 
moeielijk zijn om met de fabriekanten te concurreeren. Bovendien heb- 
ben zij het in hun macht zonder veel moeite of kosten de qualiteit van 
de zeep te verbeteren door, zooals boven (blz. 189) besproken werd, 
het gehalte aan aetherische olie te verhoogen door toevoeging van 
mindere soorten foelie aan het persmateriaal, waardoor de kans 
bestaat dat later de prijs van het artikel gaandeweg zal verhoogd 
worden. Evenwel, zoolang dat betere artikel zich nog geen plaats 
op de markt veroverd heeft, moet men er zich op voorbereiden 
dat het geen hoogere prijs, en misschien zelfs in het eerst een lagere 
opbrengt, dan de gewone, minder aromatische stukken. 
Een belangrijke vraag bij den afzet van notenzeep in het groot 
is echter deze: zal de markt op grooteren aanvoer niet reageeren 
