— 36 — 
z waren kleigrond als deze, van zelf al zeer bemoeielijkt; stuiten 
de wortels dan bovendien al spoedig op het grondwater, dan 
wordt de verdere groei in die richting geheel onmogelijk 
gemaakt. De gevolgen hiervan op de bovengrondsche organen 
zullen aan ieder bekend zijn, die wel eens tabak heeft waarge- 
nomen, die geplant was op een kleistreek in de onmiddelijke 
nabijheid van waterloopen of riviertjes en waar aan de plant 
evenzoo de ruimte ontbreekt om een behoorlijk wortelnet te 
vormen, omdat al dadelijk door de met water geheel verzadigde en 
verzuurde onderlaag de verdere ontwikkeling belemmerd wordt. 
Onder de genoemde omstandigheden valt aan de uitbreiding 
van het wortelnet naar de diepte niet te rekenen; vragen wij 
nu, wat men te wachten heeft van de wortels, die zich dichter 
l)ij het oppervlak bevinden, dan kan ook daar de structuur en 
de samenstelling van den grond onoverkomelijke moeielijkheden 
in den weg leggen. Komt er droogte van eenigen langen duur, 
dan heeft deze kleigrond de onwelkome eigenschap om te scheu- 
ren, zoodat de aan het oppervlak gevormde wortels mechanisch 
beleedigd worden. Bovendien is de waterbeweging van den 
ondergrond naar het oppervlak, waar zich die wortels bevinden, 
door den groeten weerstand van de stijve klei, zoo langzaam, 
dat de wateraanvoer geenszins gelijken tred houdt met het 
verlies door transpiratie van de tabaksplant en met de verdam- 
ping uit het oppervlak van den grond. 
Bij zware regens heeft men wederom het nadeel, dat de grond 
dicht kan slibben en de luchttoevoer bemoeielijkt wordt. Op 
zulke zware, witte klei is men dan ook alleen zeker van een 
goed en normaal ontwikkeld gewas, wanneer er herhaaldelijk 
kleine regenbuien komen; deze zijn in staat den bovengrond 
vochtig te maken of vochtig te houden, zoodat hij ook bij eenige 
droogte niet te gauw scheuren vertoont, maar omgekeerd is 
bij kleine regenbuien de hoeveelheid water niet zoo groot, dat 
men zich voor dichtslibben, luchtgebrek of verzuring bevreesd 
behoeft te maken. 
§ 2 . Plant men op vooraf gemaakte aanhoogingen, dan komt 
de geheele plant en dus ook het wortelstelsel van het begin af 
