41 — 
zware, witte klei van Mabar, moet men wel tot andere gedach- 
ten komen. Want de bestanddeelen, voor wier verlies men het 
meeste te vreezen heeft, komen in zoo’n geringe hoeveelheid 
voor, dat het verlies zelfs van alle humus minder nadeelen 
brengt aan de structuur, dan de verbetering, die de kalk aan 
kan brengen. En de omzetting van de stikstof verbindingen 
in een oplosbare vorm, bijv. tot nitraatstikstof, sluit in dezen 
moeielijk doorlaatbaren grond nog geenszins in, dat zij ook 
buiten het bereik der plantenwortels in de diepte verdwijnen zal. 
Destijds gedane onderzoekingen naar het bedrag aan (humus) 
organische stof in deze witte klei leerden, dat dit hoog- 
stens 3 proc. was, terwijl in den grond van het proefveld van 
Mabar een totaal- bedrag aan stikstof werd gevonden van niet 
meer dan 0,07 proc. De hoeveelheid humus is te gering om 
veel tot verbetering der structuur bij te dragen, terwijl de 
hoeveelheid totaal-stikstof in den natuurlijken toestand van het 
land groeten deels niet voor de tabak opneembaar is. Zelfs een 
verlies aan beide stoffen is minder nadeelig dan de verbeterende 
werking van de kalk, vooral wanneer zij later gevolgd wordt door 
een doelmatige bemesting aan de tabak. 
Voor de andere in den bodem aanwezige bestanddeelen en 
die voor het welslagen der tabak even onmisbaar zijn, bestaat 
geen vrees, dat zij door de kalk verdwijnen of onoplosbaarder 
gemaakt zullen worden; integendeel, het is bekend, dat kalk 
bevorderend werken kan op het assimileerbaar maken van kali 
in den grond, en dat de onoplosbaarheid van het aanwezige 
phosphorzuur er niet door vergroot wordt. Daarnaast staan de 
voordeelen, dat na de toevoeging van de kalk een betere struc- 
tuur in den grond wordt verkregen en tabak zich beter kan 
ontwikkelen, maar ook, dat na de tabak voor dieper wortelende 
gewassen of onkruiden 1) meer kans bestaat om er stand te 
houden, dan zonder kalktoe voeging. Ten slotte zal dus het 
eventueel verlies aan humus na de kalkbemesting, al spoedig 
ruimschoots door een weelderig zich verbreidend plantendek 
wederom aangevuld worden. 
1) In het algemeen in het wild groeiende gewassen. 
