— 43 ' — 
^ Door proeven zou uitgemaakb moeten worden of het in 
Boven-DeliT Serclang, enz. voorkomende kalkcarbonaat, na 
fijnmaking voor dit doel bruikbaar is; alleen is het noodig dan 
vooraf te onderzoeken of er ook schadelijke stoffen in voorkomen. 
Een produkt, waar ik nog de aandacht op vestigen wil, om 
zijn bruikbaarheid voor dit doel, is het kalkresidu van de volgens 
het Carbonatie-proces werkende suikerfabrieken op Java. Uit 
cene welwillende mededeeling van den Heer Prinsen Geerligs, 
Directeur van het Suikerstation West- Java te Kagok (Tegal) 
omtrent de samenstelling van dit residu, zag ik, dat het geen 
voor de tabak schadelijke bestanddeelen bevatte, althans niet 
in een hoeveelheid, die nadeelig zijn kan. 
Verder laat zich de vraag geheel terugbrengen tot eene 
tinantieele en wel tot welken prijs is een voldoende hoeveelheid 
kalk op het land te krijgen; de beantwoording hiervan is met 
het oog op de wisselvallige prijzen van aankoop, emballage, 
verscheping, enz. in deze mededeeling minder op haar plaats. 
III. De werking van de stikstof kort na het planten. 
Deze is ten gevolge der droogte al spoedig tot staan gebracht, 
want zonder een voldoende hoeveelheid vocht kan geen mest- 
stof iets uitwerken. Plaatselijk was wel waarneembaar, dat de 
blaadjes donkerder groen waren in tegenstelling met de bleek- 
groene tint van de onbemeste tabak, maar eene verbetering in 
de water verzorging door een uitgebreider wortelnet was niet 
te verwachten, omdat de wortels zelf geen gelegenheid hadden 
reeds dadelijk voldoende water te vinden, om zich te kunnen 
ontwikkelen. 
Op de geheel onbemeste veldjes was de stand der 
tabak het schraalst en onregelmatigst, met spichtige l)laadjes, 
weing ontwikkeld behalve in de dikte, alles wijzende op een 
gestoorde transpiratie door gebrek aan water; tengevolge dier 
ongunstige omstandigheden waren de planten ook minder be- 
stand tegen ziekte. 
