- 51 — 
eenmaal in den aanplant zieke planten, dan bestaat er een voort- 
durende bron van gevaar, dat de er naast staande planten 
evenzoo besmet worden ; bij het plukken van de rijpe bladeren 
van een zieke plant komt er onvermijdelijk virus houdend sap 
aan de vingers of aan de hand van den koelie ; gaat hij verder 
naar de plant er naast en plukt hij met zijn besmette hand 
ook daar een of meer bladeren, dan is er alle kans, dat het 
virus van zijn vingers in de open plukwond van de nog gezonde 
plant komt en deze ook aangetast wordt. De koelie keert da- 
gelijks of om den anderen dag weer tot dezelfde besmette of 
sedert nieuw besmette planten terug en zal dus langzamerhand 
de geheele rij planten aangestoken hebben. Behalve deze blad- 
pluk is een nieuw gevaar voor infectie het uitbreken van zieke 
toenassen, ja de groote saprijkdom dezer jonge organen bevordert 
de infectie nog meer, vooreerst door directe aanraking van het 
besmette sap aan de vingers van den koelie met de versche 
wond, die aan de volgende plant ontstaat bij het uitbreken van 
een toenas of langs anderen weg, wanneer de besmette toenas 
op den grond geworpen wordt en dan na een regenbui het 
virus naar de wortels der naast staande planten kan worden 
gevoerd. Er zal dan alleen een verschil bestaan in de tijds- 
ruimte, waarna de vlekken zich in de nog groeiende organen, 
mits er nog celdeeling plaats vindt, zullen vertoonen. Neemt 
men deze wijze van verspreiding der ziekte voor mogelijk aan, 
dan wordt het ook verklaarbaar, dat men dikwijls de tabak over 
een groot doorgaans aaneensluitend oppervlak van het veld,plant 
voor plant, door een dergelijke vlekziekte ziet aangetast, terwijl 
het onmiddellijk er aan grenzende veld geen enkele zieke plant 
vertoont. De verspreiding van dergelijke ziekten wordt dus vrij 
zeker hoofdzakelijk in de hand gewerkt door de wijze van oogsten 
en door de cultuurwijze (bladpluk, toppen, afbreken en op den 
grond gooien van toenassen), omdat iedere koelie steeds uitslui- 
tend zijn eigen veld verzorgt. 
Het is, dit aannemende, ook niet te verwonderen, dat de ruim 
1900 planten van het proefveld, hoewel aan alle zijden omringd 
door zieke planten, niet van het „poctih” te lijden hadden. 
