— 17 — 
wortel zelf uit zulk een bodem kan halen. Geheel juist is deze 
redeneering natuurlijk niet, omdat er behalve de wortelzuren 
nog zoovele andere factoren invloed uitoefenen op de oplosbaar- 
heid, maar behalve dat de uitkomsten onderling vergelijkbaar 
zijn, geven zij ook een beeld van het verschil in hoeveelheid 
van het zoogenaamde totaal-phosphorzuur en die van het ge- 
makkelijk in verdunde zuren oplosbare, dat in den bodem 
voorkomt. 
Onder totaal-phosphorzuur wordt de hoeveelheid verstaan, die 
men vindt na de zacht gegloeide aarde met salpeterzuur te 
koken, zoodat ook het meest vast gebonden of geabsorbeerde 
phosphorzuur in oplossing gaat en ook andere phosphorus be- 
vattende lichamen, ontleed worden onder vorming van dit zuur. 
Hoe groot het vers.chil van de hoeveelheid totaal phosphor- 
zuur en die van het in verdund citroenzuur oplosbare zijn kan, 
ziet men uit onderstaande cijfers, die Dijer vond in den boven- 
grond van een sedert langen tijd niet bemest veld: 
Pliosphorzuur totaal 0,099 proc. 
„ oplosbaar in één pioc. citroenzuur 0,0055 „ 
Hij rekende het om als KG. phosphorzuur per H.A. in een 
laag van 22 cM dikte; de hoeveelheden zijn: 
Totaal Pliosphorzuur (P 2 O5) 3803 kG. 
In verdund zuur oplosbaar 150 „ 
De verhouding van het in één proc. zuur oplosbare tot het 
totaal phosphorzuur is als 1 : 18. 
Onderzoekingen omtrent de sap-aciditeit der 
wortels van in Indie groeiende planten en van de 
hoeveelheid in verdund citroenzuur oplosbaar 
phosphorzuur in den grond, zijn hier nog niet 
verricht. 
Onder de 200 door Dijer onderzochte planten, komt de tabak 
niet voor, zoodat ik begonnen ben de sap-aciditeit in de wortels 
van dit gewas te bepalen. Niettegenstaande het eenigszins 
Meded. PI. XLIII. 2 
