— 16 — 
Ten derde zagen wij dat de in den bodem aanwezige of 
gevormde zuren, gunstig kunnen werken op de oplosbaarheid 
van het ijzerphosphaat. 
Ten slotte bezitten wij nog een zeer welkome hulp in de 
gewone houtasch, omdat het daarin voorkomende potasch of 
kaliumcarbonaat door zijn sterk etsende eigenschappen het wint 
van het ijzer, en het phosphorzuur weer tijdelijk uit zijn ge- 
bonden toesband weet los te maken onder vorming van kalium- 
phosphaat in plaats van ijzerphosphaat (Berthelot-Dehérain). 
Heel lang geniet het phosphorzuur echter niet van zijn vrijheid, 
want al spoedig wordt het weer gescheiden van zijn bevrijder 
en opnieuw geabsorbeerd ; gelukkig is die nieuwe binding, ook 
al is het met ijzer, veel minder vast dan de vroegere, omdat zij 
nog zoo jong is. 
§ 3. Sap-aciditeit van den wortel. Zooals wij boven zagen, 
kan ook de plant door de zuren, die in de wortel voorkomen, 
de niet in water oplosbare bestanddeelen van den bodem oplosbaar 
maken en opnemen. Dyer heeft sedert 1884 een reeks van 
onderzoekingen verricht om de sterkte van het zuur in het 
wortelsap te bepalen; omdat nu in de wortels verschillende 
organische zuren voorkomen, heeft hij de uitkomsten gemaks- 
halve zoodanig omgerekend, alsof er maar één zuur in wordt 
aangetrolfen. Hij koos daartoe citroenzuur, omdat men reeds 
vroeger ter wille van de bepaling van assimileerbaar phosphor- 
zuur in meststoffen, dit organische zuur als maatstaf had 
aangenomen. 
Bij zijne studie, die zich over 100 planten van 20 verschil- 
lende soorten uitstrekte, vond hij dat in doorsnee de aciditeit 
van het sap ongeveer evenveel is als van een oplossing, die 
één procent citroenzuur bevat. 
(DvmR noemt sap-aciditeit de verhouding van het vrije zuur 
(berekend als citroenzuur) tot de hoeveelheid vocht in de wortels). 
Toen hij dit nu eenmaal wist, ging hij vervolgens na, hoeveel 
phosphorzuur en hoeveel kali één procentig citroenzuur uit een 
gegeven grond in oplossing kon brengen, omdat deze hoeveel- 
heid dan tevens een maatstaf kon zijn hoeveel of de planten- 
