— 11 — 
richting zulk een onderzoek kan plaats hebben, dan wel door 
de uitkomsten zelve. 
§ 3. De tabak van Deli Toewa 1) is bemest met in water 
oplosbaar phosphorzuur, met zoogenaamd zuur kalkphosphaat. 
En nu rijst de vraag, wat gebeurt er wanneer zulk oplosbaar 
phosphorzuur in aanraking komt met een grond, die zich volgens 
Europeesche opvatting, door zijn buitengewonen rijkdom aan col- 
loïdale ijzerverbindingen in exceptioneele omstandigheden bevindt ? 
Want de overige samenstelling van dezen grond biedt op zich 
zelf niet zooveel afwijkends aan (6 proc. humus en 33,5 proc. 
zandachtige mineraalfragmenten). 
Behalve die afwijking in het groote ijzergehalte is een ander 
verschil, dat er maar zoo uiterst weinig gemakkelijk opneembare 
kalk in den bodem voorkomt 2), welke omstandigheid bij een phos- 
phorzuurbemesting evenzoo in het oog moet worden gehouden. 
Komt de oplossing van het zure phosphaat met den bodem 
in aanraking, dan wordt het door de bewegelijkheid, die aan 
iedere vloeistof eigen is, vrij snel en zeer homogeen tusschen 
de afzonderlijke bodemdeeltjes verspreid, en wint een oplosbaar 
phosphaat het in dit opzicht van alle onoplosbare phosphaten, 
hoe fijn verdeeld ze ook mogen zijn en hoe zorgvuldig men ze 
ook door een passende bewerking met de gronddeeltjes ver- 
mengt. Een regenbui kort voor of kort na de bemesting be- 
vordert die verdeeling en verspreiding van de opgeloste meststof 
in hooge mate. Is het oplosbare kalkphosphaat eenmaal met 
den grond in aanraking, dan ondergaat het een ingrijpende 
verandering. De kalk wordt er afgesplitst en in hoofdzaak 
aan de in den bodem voorkomende zuren, humuszuur, maar 
ook aan koolzuur gebonden; deze nieuwe kalkzouten zijn in het 
algemeen gekenmerkt door hunne bewegelijkheid in den grond, 
hetzij als zoodanig, hetzij, na omzetting, als koolzure kalk en 
worden met het koolzuurhoudend grondwater gemakkelijk mee- 
gevoerd, zoowel naar den bovengrond als naar de diepere lagen. 
1) L. c. biz. 119. 
2) Onderzoek van Deli-grond. Mededeelingen uit s’ Lands Plantentuin 
XXI (1897). 
