4 — 
§ 1. De dj arak (Ricinus.) 
De goede verwachtingen, die men van de djarak koesteren 
mocht, afgaande op de uitkomsten, die men elders bij de tabaks- 
cultuur met dit gewas heeft opgedaan, zijn hier niet verwe- 
zenlijkt geworden (en in Gedong Djohore evenmin). 
De djarak (uit zaad van Buitenzorg afkomstig) is op de in 
het plan aangegeven wijze uitgezaaid; reeds dadelijk liet de 
groei te wenschen over en bleek een ziekte in deze plant oorzaak 
te zijn van een vertraging in de ontwikkeling. Die ziekte in 
de djarak schijnt een bron van gevaar geweest te zijn voor de 
later op die besmette plaatsen geplante tabak, zooals bij de 
beschrijving van de proef op Gedong Djohore nader zal worden 
toegelicht en waar ook verder op het verband tusschen de zieke 
djarakplanten en de ziekte der tabak aldaar zal worden gewezen. 
Maar bovendien is de djarak, als gevolg dier ziekte, zelf zoo 
klein en achterlijk gebleven, dat van een behoorlijke groenbe- 
mesting eigenlijk geen sprake is geweest en ook verbetering 
van den grond niet verwacht kon worden, vanwege de gering- 
heid van de ondergewerkte plantenmassa. Goed beschouwd, 
kon men dan ook van de tabak op deze vakken niet veel meer 
verwachten dan van die op den onbemesten grond, want het 
voordeel van de meerdere grondbewerking en der, zij het ook 
geringe, hoeveelheid organische stof, weegt niet op tegen de 
nadeelen, die voortvloeien uit het besmet zijn dier plaatsen. 
De onzekerheid, die hieromtrent blijft bestaan, kan echter alleen 
weggenomen worden, wanneer van het begin af, het geheele 
verloop van de proef had kunnen worden waargenomen en zoo- 
doende was nagegaan, of de ziekte van de djarak inderdaad 
dezelfde is geweest, als die waaraan later de op die vakken ge- 
plante tabak geleden heeft 
Hier wil ik voorloopig volstaan, met hetgeen ik reeds in het 
plan neerschreef, 1) dat de aanplant en het onderwerken 
voor groenbemesting van zulke planten afgekeurd moet worden. 
1) I.. c,. blz. 117. 
