— 2 — 
dergelijken grond ver achter in ontwikkeling ; de planten waren 
kleiner en schraler, droegen minder bladeren en ook deze hadden 
niet de uitgegroeide lengten van de elders wassende tabak. 
Wanneer men de geschiedenis van zulke plekken nagaat, 
dan komt de oorzaak van zelf voor den dag en zal uit het 
volgende blijken, dat het minder welslagen van de tabak juist 
veroorzaakt wordt door de gunstige ligging dezer strooken. 
Hoog en vlak gelegen, in de nabijheid van een rivier, zonder 
de nadeelen aan een geaccidenteerd terrein eigen, zijn zij de 
aangewezen plaatsen voor de oorspronkelijke bewoners (Bat- 
takkers) om er hun tijdelijke verblijfplaatsen op te slaan. 
Zij hebben het oerbosch gekapt en verbrand, uitgezonderd de 
hoornen, die hun, hetzij om de vruchten of om andere re- 
denen, van nut konden zijn (arèngpalm, doerians, ook toewa- 
langs e. a.) om er daarna bij herhaling padi en ook in geringere 
hoeveelheid djagong (maïs) op te verbouwen. Nu is het wel 
verklaarbaar, dat, wanneer zij eenmaal met veel moeite en veel 
arbeid het oerbosch hadden opgeruimd, zij zoo lang mogelijk 
op dezelfde plaats bleven, om zooveel mogelijk oogsten uit dien 
grond te halen. Zij hebben dus dien bodem daar uitgeput, voor 
zoover dat met hun cultuurwijze te bereiken was, totdat zij 
ten slotte wel genoodzaakt waren elders een nieuw en maag- 
delijk terrein op te zoeken. Hunne grondbewerking, indien 
men er al dien naam aan geven mag, is echter zoo opper- 
vlakkig, dat uit den grond op lange niet gehaald wordt, wat 
met een meer intensieve cultuur mogelijk zou zijn; want de 
geheele bewerking bestaat eigenlijk alleen in het loskrab- 
ben van het bovenste laagje en het wieden van het onkruid. 
De in de diepere lagen voorkomende voedingsstoffen blijven 
grootendeels bewaard, ontoegankelijk als zij zijn voor het cul- 
tuurgewas, want luchttoetreding en als gevolg daarvan een 
toenemende assimileerbaarheid kon slechts gebrekkig plaats 
vinden. Het nadeelige van de cultuurwijze der Battaks is 
daarom veel meer in andere richting te zoeken en wel hierin, 
dat zij den grond eenige jaren achter elkaar gedurende een 
groot deel van het jaar onbeschut aan regen en zon blootge- 
