— 90 — 
Deze waarneming, wijzende op een storing in den wortelhals 
is in overeenstemming met hetgeen door mij onder Ia en Ib 
van de zieke planten werd medegedeeld. 
§ 4. Opmerking*. 
Ifoe kan men het sterke waterverlies uit den bodem door ver- 
damping* tegengaan bij groote hitte en bij verschroeiende!! wind?. 
De schade, die in het afgeloopen jaar op vele plaatsen gele- 
den is ten gevolge der groote droogte, geeft mij aanleiding hier 
met een enkel woord een eenvoudig middel in herinnering te 
brengen, hetgeen wordt toegepast, waar men een overmatige 
verdamping uit den bodem wil tegengaan of verminderen. 
Een te sterke uitdroging van de diepere lagen van een geheel 
onbedekten of nog slechts met jonge planten bezetten grond, 
(zoodat de schaduw gering is), kan voor een deel voorkomen 
worden, door ondiep bewerken met een hark of schoffel van de 
bovenlaag op de plaatsen tusschen de jonge plantjes. Het uit 
de bovenlaag verdampende water kan dan niet of zeer moeielijk 
aangevuld worden uit den ondergrond, omdat door die bewer- 
king de weg door de capillaire openingen naar het oppervlak van 
den grond verbroken is. Zoodoende stuit het water, dat uit de 
diepte naar de droge lagen opstijgt, tegen de losgewoelde boven- 
laag en de capillair-beweging moet van zelf grootendeels 
ophouden. 
Het bovenlaagje wordt er zooveel te drooger door, daar geen op- 
stijgend water de vochtigheid aan komt vullen, maar het voordeel 
is, dat er veel water beneden het oppervlak bewaard blijft, 
waarvan de tabak voor zijn ontwikkeling profiteeren kan. Is 
eenmaal aangeaard, ook dan verdient het in vele gevallen aan- 
beveling het bovenlaagje tusschen de aanhoogingen los te hou- 
den, om de verdamping van het opstijgende water tegen te gaan 
en dat te meer, omdat na het maken van de aanaardingen het 
oppervlak van den grond aanmerkelijk vergroot is en dus het 
waterverlies door verdamping naar evenredigheid ook toeneemt. 
Uit onderzoekingen in Europa (Wollny), weet men bovendien, 
dat in samenhang hiermede, het vochtgehalte van een aange- 
