— 128 — 
veldjes volgens het bovenstaande schema, met elkaar vergelijkt, 
dan wordt men getroffen door de groote ongelijkheid, die de 
op dezelfde wijze behandelde tabak van twee parallel veldjes 
vertoont : 
lila is onregelmatig; Illb is goed. 
Va is goed; Yb is onregelmatig, enz. 
Die schijnbare tegenstrijdigheid verdwijnt echter voor een 
groot deel, wanneer men de onderlinge ligging der verschillende 
veldjes ten opzichte van elkaar nader beschouwt en de eigen- 
schappen, die zij ieder voor zich bezitten ; voor een juist inzicht 
is het verder noodig ook de tabak op de naastliggende velden 
met die van het proefveld te vergelijken. 
Het blijkt dan, dat de groote, willekeurige afwijkingen in 
hoofdzaak worden veroorzaakt door het niet homogeen zijn van 
het terrein, dat door mij als proefveld is uitgekozen. Er kon, 
afgaande op den stand der tabak van het proefveld en van de 
omgeving duidelijk de volgende bizonderheid worden waarge- 
nomen. 
Toen de tabak nog klein was, zag men door het terrein, 
ongeveer in de richting N.-Z. (d. i. naar de zee toe) een smalle 
strook loopen, waar de planten veel beter ontwikkeld waren 
dan elders. Deze strook liep ook door de vakken Illb, Ilb en 
een deel van IVa van het proefterrein, en daaruit moet onge- 
twijfeld de betere stand van de tabak op die veldjes verklaard 
worden. Ook buiten het proefveld kon men duidelijk de strook 
krachtig ontwikkelde planten verder met het oog vervolgen. 
Op plaatsen, waar men na een jaren lange onafgebroken cultuur, 
verwachten kan, dat de grond homogeen is geworden, komt 
men toch dikwijls tot de ervaring, dat op een daar aangelegd 
proefveld, de stand van het gewas verre van regelmatig is, 
omdat de grond toch niet homogeen is geweest. In een geval 
als hier, waar men met een alluviaal terrein te doen heeft, dat 
telkens, na een jaar bebouwd te zijn geweest, wederom een 
aantal jaren braak blijft liggen, kan het dan ook niet verwonderen. 
