— 129 — 
wanneer men tijdens de proefneming eerst tot de ontdekking 
komt, dat het proefveld over zijn geheele oppervlak niet homo- 
geen was. Ook volgt er uit, dat de tabaksplant zelf nog veel 
beter in staat is de kleine verschillen in den bodem aan te geven, 
dan men door een onderzoek met een grondboor en afgaande op 
een doorsnede in het land langs de parits, bereiken kan. 
Afgaande op de richting, waarin de strook zich uitstrekt, heeft 
men hier waarschijnlijk te doen met een vroegere waterafvoer, 
waarin zand is afgezet, en die later door hevige regens verstopt 
is geraakt en opgevuld met uit de omgeving meegevoerde klei- 
deeltjes ; want het is bekend, dat overal, waar de witte klei rijk 
is aan mineraalfragmenten haar structuur zeer verbeterd wordt 
en de tabak zich veel weelderiger ontwikkelen kan. Men denke 
slechts aan de pematangs en de strooken langs de pematangs 
in de witte klei der beneden-ondernemingen. 
Voor hen, die het nemen van proeven op proefvelden willen 
voortzetten, geeft het verder een aanwijzing, dat het in alluviale 
streken de voorkeur verdient, de richting van het proefveid 
zooveel mogelijk te doen samenvallen met die van de water- 
afvoer, — d. i. gewoonlijk in de N.-Z. richting — dan dat, zooals hier 
het geval was, de lengte-richting van het proefterrein er eene 
hoek mede maakt. Zoodoende ontgaat men gemakkelijker den 
storenden invloed van strooken, die een andere samenstelling 
hebben dan het omringende terrein ; ter verduidelijking verwijs 
ik verder naar het bijgevoegde schema op pag. 126. 
Op het proefveld komen verder nog twee plekken voor, waar 
de tabak zeer slecht staat; de eene plek gedeeltelijk op Ia, ge- 
deeltelijk op IVb, de andere plek bij Vb en Ib. 
Bij mijn bezoek op 23 Mei, waren de planten van Va en Illb 
in het algemeen, in doorsnee beter en regelmatiger, dan de met 
„guano” bemeste op een even groot oppervlak buiten het proef- 
veld en die ook op ongeveer den zelfden datum waren geplant. 
Groote afwijkingen kwamen overigens veelvuldig voor, want op 
sommige plaatsen is de met „guano” bemeste tabak van het 
Meded. PI. XLIII. ^ 
