138 — 
met hetgeen men gewoonlijk in een paja-grond vindt; ik meen deze 
grondsoort echter tot de gemengde paja te moeten rekenen, 
niet alleen in verband met de er in het wild op voorkomende 
planten, maar ook naar aanleiding van den karakteristieken vorm 
waarin de plantenresten er in bewaard blijven. 
§ 2. Bij mijn bezoek aan het proefveld op 18 Juli liet de proef 
omtrent de plantwijdte zich aanvankelijk gunstig aanzien. Bij 
de plantwijdte 3' x Ik' en 3' x IJ', die voor de praktijk alleen 
van belang zijn, waren nog geen verschillen merkbaar ; de planten 
hadden van de sedert ingetreden droogte nog weinig nadeel 
ondervonden en ook uitwendig vertoonden de blaren nog niets 
abnormaals, zij waren alle donkergroen gekleurd, zoodat een 
tekort aan Stikstof is buitengesloten. In vergelijking met het, 
geen ik elders had waargenomen, vond ik den stand, met het 
oog op de groote droogte, gunstig; volgens den administrateur- 
kan deze grond echter, onder gewone omstandigheden, veel 
grootere planten voortbrengen. 
De „boomen” van de zeer dicht geplante tabak 3^ x H' en 
'2k' X 1 1' waren schraler en hadden een geringer aantal blaren 
per plant, ook waren de blaren minder ontwikkeld. Klaarblij- 
kelijk heeft de groote drooogte aan deze verschijnselen nog meer 
schuld dan de nauwe plantwijdte, want ook de voetblaren werden 
spoedig geel. Overigens zijn de uitkomsten der proefneming 
met deze nauwe plantwijdte meer van theoretische waarde, want 
in Deli blijkt voor de praktijk alleen de vraag van beteekenis, 
of men 3' x U' of 3' x 1|' moet planten, eventueel welke omstan- 
digheden de eene, welke de andere plantwijdte gewenscht maken. 
Bij de keuze der plantwijdte zal men rekening hebben te 
houden met een aantal gegevens; de voornaamste kunnen het 
best en het volledigst door den planter zelf worden verkregen, 
want 'zij bestaan in het gewicht en de verhouding naar verschil- 
lende lengten van den oogst, die marktwaarde heeft, afkomstig 
van de vakken I en II. Wordt verder ook (na de fermentatie) 
het geheel van eigenschappen bepaald, waarvan de marktwaarde 
afhangt, dan kan verder door scheikundig onderzoek de even- 
