— 139 — 
fcueele verschillen in kwaliteit voor een groot deel worden ver- 
klaard. Echter meen ik dat men met een anderen factor, die 
nauw samenhangt met de gebezigde plantwijdte, evengoed 
rekening heeft te houden en dat is het verschil in aantal plan- 
ten, dat aan de zorg van één koelie wordt toevertrouwd, naar 
gelang men 3' x li' of 3' x If' plant. Yan zelf sluit daar 
onmiddellijk aan, de grootte van het veld, dat door één koelie 
moet behandeld worden. Want de kwantiteit tabak moge al 
winnen, het is wel duidelijk, dat de kwaliteit van het werk 
noodwendig niet dezelfde kan zijn of een koelie 12.000 
of 16.000 en meer planten te verzorgen heeft. De beantwoor- 
ding en oplossing van deze vragen liggen echter mijns inziens 
buiten het kader van deze mededeeling. 
II. Bemestingspkoef op Kwala Bingey. 
§ 1 . Op Kwala Bingey is ook nog een bemestingsproef ge- 
nomen; deze heeft alleen theoretische waarde, omdat eene be- 
mesting van oerboschgrond, die nog zeer rijk is aan gemak- 
kelijk assimileerbaar planten voedsel, eigenlijk overbodig mag ge- 
noemd worden en er dus ook niet veel voordeelen van te wachten 
zijn 1). Trouwens op de naastbijgelegen velden wordt de 
tabak ook zonder meststof verbouwd. Het onderzoek van de 
tabak van dit proefveld zou echter kunnen dienen om een in- 
zicht te krijgen in den invloed van een overmaat van meststof 
op de eigenschappen der tabak. 
Omtrent dien eventueelen invloed kan ik hier reeds het 
volgende mededeelen. 
De Stikstof heeft de kleur der bladeren niet donkerder groen 
kunnen maken, omdat er reeds een groote voorraad van dit 
bestanddeel in gemakkelijk assimileerbaren vorm in den bodem 
aanwezig was. 
Het Phosphorzuur heeft evenmin invloed door een vervroegde 
rijpheid uitgeoefend; waarschijnlijk om soortgelijke reden als 
bij de stikstof werd vermeld. 
1) Zie Teysmannia Jrg. X, Pag. 63, 64 en 229. 
