59 
Kan men deze organismen ook aantoonen in cellen van versch riet, 
of, wat hetzelfde is, in die van riet dat dadelijk na het afsnijden in 
absoluten alcohol gebracht werd? 
Dat zij er in voorkomen, moet volgens al het bovengezegde waar- 
schijnlijk klinken, maar hier bestaat een groot verschil tusschen de 
vraag ol zij er voorkomen, en die, of men ze door mikroskopisch 
onderzoek alléén met zekerheid kan aantoonen. 
Dit laatste nu is verre van gemakkelijk, want het blijkt reeds 
spoedig dat de bacterie in staafjesvorm in de versche cellen volstrekt 
niet algemeen zoo voorkomt. Dit nu kan veroorzaakt worden óf 
doordat de bacterie er inderdaad ontbreekt óf ook doordat zij er wel 
voorkomt maar als sporen in plaats van als staafjes. De moeielijkheid 
beslaat in het tweede geval daarin om de zekerheid te verkrijgen of 
de kleine korrels welke steeds in het protoplasma van de rietcellen, 
evenals ook in dat van andere planten voorkomen, hehooren tot het 
protoplasma dan wel of het sporen zijn van onze bacterie. Zulke 
korrels, welke vrij sterk lichtbrekende eigenschappen kunnen bezitten, 
evenals bacteriensporen, vindt men in zeer vele rietcellen, soms zelfs 
in zoodanige groepeering, dat hierdoor tevens het> denkbeeld, als 
zouden het sporen zijn, zeer versterkt wordt, maar daar verdere uit- 
wendige kenmerken volkomen ontbreken is in deze gevallen eene 
definitieve beslissing door mikroskopisch onderzoek alléén niet te 
wachten. Gultuurproeven van die korrels in het inwendige der cellen, 
welke laatste daarbij natuurlijk onaangesneden moeten blijven, kunnen 
ons wel verder brengen, doch om meer dan één reden zijn deze 
niet te nemen, voordat de levensgeschiedenis onzer bacteriën beter 
bekend is dan tot nu toe het geval is, vooral met betrekking tot 
haar leven in vloeistoffen. Om die reden heb ik dan ook deze cul- 
tuurproeven der bacteriën in het inwendige der cellen voorloopig 
gestaakt. 
In verschillende gevallen kon ik dus het mikroskopisch onderzoek 
niet verder voortzetten, niettegenstaande ik nagenoeg altijd in de cellen 
korrels waarnam welke zeer . goed bacteriensporen konden zijn, en 
het misschien ook later zullen blijken geweest te zijn. 
Een tweede middel om met bijna volkomen zekerheid bepaalde 
