48 
Hoe is liel ecliler mogclijk, zal men vragen, dal een epidemie zicli 
uitbreidt zonder dat eigenlijke infectie plaats behoeft te hebben, omdat 
volgens onze voorstelling, elke rietplant reeds, als van nature, geïn- 
fecteerd is ? 
Het is wel waarschijnlijk dat de oorzaak van dit epidemisch 
optreden, niet boofdzakelijk althans, kan worden toegeschreven aan 
verandering in eigenschappen van de riel plant zelve, doch meer waar- 
schijnlijk is het dat eene wijziging in de eigenschappen der bacteriën 
daarbij een belangrijke rol speelt. 
Neemt men hierbij in aanmerking dat in bepaalde gevallen cultures 
geleerd hebben dat bij voortgezette kweeking de oorspronkelijke 
eigenschappen van bacteriën eene dikwijls ingrijpende wijziging kunnen 
ondergaan, zoo is het volstrekt niet onmogelijk dat iets dergelijks met 
de sereh-haclerie kan gebeurd zijn. 
Is dit inderdaad het geval dan wordt men echter voor de niet 
minder lastige vraag gesteld: 
Zijn het de normaal reeds in het riet voorkomende bacteriën welke 
tijdens eene epidemie tot het optreden der sereh-verschijnselen mede- 
werken, of is het noodig dat daartoe eerst een, als het ware meer 
schadelijke vorm van dezelfde bacterie in de plant binnendrong, en 
moest dus als het ware de plant opnieuw geinfecteerd worden? 
De tot heden verkregen gegevens laten nog zelfs niet vermoeden 
hoe het antwoord op deze vraag zou kunnen uitvallen, zoodat 
daartoe de resultaten van verdere onderzoekingen moeten afgewacht 
worden. 
Blijkt uit het voorgaande wel voldoende dat men er niet aan kan te 
denken de rietplanten geheel te bevrijden van den veroorzaker der sereh- 
ziekte, zoo behoeft hare aanwezigheid in alle riet daarom nog niet zóó 
hevig te verontrusten dat men alle hoop zou moeten opgeven om de 
sereh-ziekte met gunstig gevolg te bestrijden. Zelfs is er geen reden om 
te meenen dat het voorkomen der bacteriën in de cellen minder kans 
oplevert voor eene bestrijding der ziekte dan wanneer gene in de 
vaten alléén voorkwamen. 
Hierbij moet men ook niet vergeten dat niettegenstaande elke riet- 
plant bacteriën herbergt, er toch nog elk jaar op Java alleen reeds 
