27 
zeer algemeen. De leden waren kort, en de wortels en oogenaande 
knoopen iiilgeloopen, zoodat de verschijnselen waarnaar gewoonlijk het 
ziek zijn beoordeeld wordt, aanwezig waren; de eene stok vertoonde 
échter die kenmerken in sterkere mate dan de andere. 
Bij heide was echter het resultaat der cultuur volkomen gelijk aan 
het hij andere stokken verkregene. 
De Heer Koorders, die onlangs den Heer IJzerman op zijne tocht dwars 
door Midden-Sumatra vergezelde, was zoo vriendelijk stokken te ver- 
zamelen van een elftal rietsoorten, welke aldaar in de binnenlanden in 
het klein geteeld werden. Niettegenstaande de vele en groote moeielijk- 
heden hij het transport door deze onherbergzame streken, gedurende 
welke tocht zelfs een deel van de op reis verzamelde voorwerpen 
wegens gebrek aan koelie’s moest verbrand worden, gelukte het den 
Heer Koorders toch alle stokken tot aan Sumatra’s Oostkust te brengen. 
Jammer genoeg was het daarom dat de Chineesche matrozen, aan 
boord van het schip dat de expeditie naar Singapore overvoerde, een 
deel der rietstokken opgegeten hebben, zoodat slechts een drietal 
soorten te Buitenzorg konden aangebracht worden. 
Omtrent de herkomst van deze rietsoorten meldde de Heer Koorders 
mij het volgende: 
De stokken zijn gesneden op 26 Maart ’91 in een kleinen riet- 
aanplant van een Inlander, tusschen Langgam en Stak ongeveer half 
weg, 5 dagreizen van SiaL De ladang (droog rijstveld) heette Paw^- 
kalan dolè en was gelegen op een hoogte van ongeveer 50 Meter. De 
eigenaar van den rietaanplant zeide dat alle bibits steeds van eigen 
stokken genomen werden, en men heeft hier dus zeer waarschijnelijk 
met soorten te doen welke sedert lange tijden aldaar inheemsch zijn. 
In de diepste binnenlanden, ook in de onafhankelijke districten, 
en zelfs in de armste streken zag de Heer Koorders steeds 2 of meer 
suikerrietvarieteiten rondom de ladang-huisjes. 
De stokken kwamen alhier in zeer goeden staat aan, zoodat ik in 
de gelegenheid was van alle drie de variëteiten bibits uit te planten. 
Van de 11 bibits (elk met één oog) kwamen er 10 op, doch van 
deze werden er 4 door witte mieren vernield, zoodat er nu 6 jonge 
planten voorhanden zijn, van de eene soort 4, van de beide andere elk 1. 
