17 
Van enkele bacteriën is bel bekend dat zij onder veranderde voedings- 
omstandigheden in meerdere of mindere mate van vorm veranderen zoodat 
zij bij mikroskopiscli onderzoek alléén niet meer als de oude vorm 
te herkennen zijn. Met bet oog daarop heb ik deze tweede vorm 
zoowel onder zeer gunstige als onder zeer ongunstige voedingsom- 
standigheden gekweekt om te zien of er eenige afwijkingen waar 
te nemen waren van den oorspronkelijker! vorm. Dergelijke afwij- 
kingen konden echter tot nu toe niet geconstateerd worden, daar 
integendeel de vorm steeds nagenoeg onveranderd bleef en zelfs minder 
afwijkingen vertoonde dan voor den anderen bacterie-vorm beschreven 
werden (’). Evenzoo heb ik Bac. Sacchari onder zeer verschillende 
omstandigheden gekweekt, maar de daarbij voortgebracbte staafjes 
vertoonden nooit zelfs eene toenadering tot den dikkeren vorm. 
Hoewel het dus nog steeds mogelijk is dat beide vormen tot 
dezelfde soort bacterie bebooren, hebben mijne proeven mij tot 
nog toe niets anders opgeleverd dan de waarschijnlijkheid dat men 
in den dikkeren vorm eene tweede soort te zien heeft, aan welke ik 
den naam Bacillus Glagae wensch toe te kennen, in afwachting van 
de resultaten van verdere onderzoekingen on\trent de vraag of men 
recht heeft deze vorm als afzonderlijke soort te handhaven. 
Aangezien de bacteriën slechts een, zeer gering aantal uitwen- 
dige kenmerken aanbieden, is bet voor de herkenning van de zeer 
talrijke soorten noodzakelijk van elk dezer nog andere eigen- 
schappen op te sporen, ten einde zich zelf en ook anderen in de 
gelegenheid te stellen elk der soorten ten allen tijde te kunnen her- 
kennen. Evenzoo is het hier; er zijn een zeer groot aantal staaf- 
vormige bacteriën, en zelfs voorzeker een groot aantal soorten van 
het geslacht Bacillus (welke dus alle in de wijze van sporenvorming 
overeenkomen) wier lengte en dikte tusschen dezelfde grenzen liggen 
als hoven hetzij voor de eene of voor de andere hacterie-soort 
aangegeven werden. (*) 
(*) Een uitzondering hierof) vormden .slechts de geheel ahnorniaal gevormde slaafjes in 
oude cnlinres, welke echter ook hier even als die van Bac. Sacchari (vergel. p, 12) tot de 
» In volui ionsl'ormen” moeten gerekend worden. 
2 
