16 
1.5 mikron bedraagt, en dus hel dubbele bedrag bereikt van dat der 
eersten. De lengte bedraagt somtijds 5, maar meestal 4 mikron 
terwijl ik langere staafjes of draden nooit waargenomen beb; fig. 11 
geeft een voorstelling van hunnen vorm en grootte in verhouding 
tol fig. 1, daar beide bij dezelfde vergrooting geteekend zijn. 
In deze dikkere staafjes ziet men dat de inlioud uit een zeer fyn- 
korrelige massa beslaat, en hiermede hangt zeer waarschijnlijk 
samen het uitwendig voorkomen der slijmdruppels, welke door hen 
gevormd worden. 
Dit slijm is nl. niet helder zooals dat van den kleineren vorm, maar 
het vertoont zich reeds dadelijk wit en ondoorschijnend; veelal is 
bet eveneens dikslijmig, zoo dat men het tot draden trekken kan. 
Somtijds echter vormt deze bacterie een deegachtige massa of ook 
vrij vaste slijmproppen, welke laatste zich dan in bun geheel van de 
onderlaag laten verwijderen met behulp van een naald alleen. Deze 
slijmproppen bestaan wederom uitsluitend uit de bacteriën en uitbet 
door hen gevormde slijm (Fig. 12), doch de slijmlaag is dun en 
gewoonlijk niet dikker dan Y2 — ^ hoogstens 2 maal de halve dia- 
meter van het staafje. De verhouding van bet volume der bacterie 
tot dat van het slijm door baar gevormd is dus ongeveer als van 
1 : 272 of 1: 7, of hoogstens als van 1 : 26, dus zelfs in het laatste 
geval nog aanzienlijk veel kleiner dan bij de vroeger beschrevene 
kleinere staafjes van Bac. Sacchari. 
Na een drietal dagen, somtijds ook reeds vroeger, beginnen ook 
deze staafjes sporen te vormen (Fig. 13) welk proces geheel verloopt 
als boven voor. den anderen vorm beschreven werd en 2 dagen later 
voor alle staafjes ongeveer afgeloopen is. De sporen (Fig. 14) hebben 
weder, trouwens zooals misschien die van alle bacteriën, dezelfde sterk 
lichtbrekende eigenschappen, hetgeen hier door hunne meerdere grootte 
vooral opvallend is, daar de lengte zoowel als de breedte ongeveer 
tweemaal die van de bij Bac, Sacchari beschrevene sporen bedraagt, 
zoodat gene 2 mikron lang zijn bij een breedte van 1.4 mikron. 
Daar ook de vorm der staafjes bij de sporevorming steeds cilinder- 
vormig blijft, moet deze bacterie dus eveneens tot het geslacht Bacillus 
gebracht worden. 
