14 
zoodal dus elk slaaQe gedurende zijn ontwikkeling, die mogelijk 1 of 
een paar uur duurt, zijn 11400-voudig volume aan slijm bereidt en 
wel natuurlijk ten koste van de suiker die het uit de omgeving op- 
neemt. Berekent men hieruit hoe dik de slijmlaag is die elke bac- 
terie omgeeft, zoo vindt men daarvoor dat die laag rondom een dikte 
heeft van maal de halve diameter van het staafje. Onder deze 
omstandigheden bevat het slijm 80% water; aan watervrij slijm maakt 
dus elke bacterie Ys van 11400 of ongeveer 2200 maal haar volume, 
en die slijmlaag heeft dan een dikte van 13 maal haar halve diameter. 
Wanneer men naar die verhoudingen eenige bacteriën teekent met 
hunne slijmlagen, zoodat deze elkander 
aanraken (zooals in nevenstaande figuur) 
dan verkrijgt men een duidelijke voorstelling 
hoever ongeveer de bacteriën in het slijm 
uit elkander liggen en hoe gering hun aantal 
eigenlijk in een bepaald volume is, niet- 
tegenstaande er, zooals wij zagen, per 1 
inM^ 220.000 staafjes in slijm met 80% 
water, en dus 1.100.000 in watervrij slijm 
voorkomen. 
Er werd hoven (p. 5) reeds medegedeeld 
dat 2 of meer dagen na het begin van de 
cultuur der rietstukken in het inmiddels 
opgetreden slijm de bacteriën beginnen 
sporen te vormen. Ik had er in de vorige 
mededeeling reeds opgewezen dat de sporevorming in het inwendige 
der staafjes plaats had en dat onze bacterie daarom volgens de 
nomenclatuur van de Bary tot het geslacht Bacillus gerekend moest 
worden. 
Hueppe (‘) verdeelt het geslacht Bacillus van de Bary in twee 
anderen, nl. Bacillus en Closlridium naar gelang van hel niet of wel 
optreden van eene vormverandering der staafjes bij de sporevorming. 
Onze bacterie kan echter den naam Bacillus, met de beteekenis die (*) 
t t I I t 
'lil 
I I I I I 
a 
I I I I I 
I I I I 
I I I I I 
h 
Staafjes van Bac. Sacchari in 
onderlinge ligging in het slijm ; 
vergrooting ongeveer 500 X. 
a. in slijm met een watcrge- 
halte van SOV^. 
h. in watervrij slijm. 
(*) Die Formen der Haclerien, 1886, p. 14‘2. 
