9 
plaatsen, doch om dan de kans op verontreiniging weg te nemen is 
het raadzaam de stukken óf van buiten in de vlam te steriliseeren, 
dus zoogen. te flambeeren, óf ook van elk stuk den bast Ie ver- 
wijderen, daar de verontreinigingen van de buitenoppervlakte afkom- 
stig zijn. In de beide laatste gevallen ziet men niet zelden dat de 
slijmontwikkeling minder aanzienlijk is dan bij eene andere wijze van 
behandeling hetgeen met veranderde voedingsomstandigheden der bac- 
teriën samenhangt (zie later p. 24). Hooldzaak is hier dat ook op 
deze wijze behandeld, de slijmvorming niet uilblijft. Het was bij een 
der (dus niet voldoende) geflambeerde stukken, dat de verontreinigende, 
vreemde bacterie-soort optrad, waarover p. 6 gesproken werd. 
Zijn dus de bacteriën welke de slijmvorming veroorzaken niet af- 
komstig uit het water waarin de stukken gekookt werden, zoo blijft 
nu nog de mogelijkheid bestaan dat deze misschien van uit de lucht 
geïnfecteerd worden. 
Dat dit echter evenmin het geval is heb ik getracht op de volgende ■ 
wijze aan te toonen: 
Van een stok T. Poetih 3 (2® generatie) werden 10 knoopen uit- 
gesneden, en elk van deze eerst door een schuine, en daarna nog eens 
door een overlangsche snede in vier deelen verdeeld ; 20 van die stuk- 
ken (van elke knoop 2) werden daarna op de gewone wijze gedurende 
20' in water gekookt en de andere 20 gedurende 15' in het water 
van de antoclave op 120° verwarmd. Deze 40 stukken werden nu 
over drie schalen verdeeld, in elke schaal evenveel stukken welke tot 
100° als die tot 120° verwarmd waren; zij waren daarin door 
elkander geplaatst, doch zonder elkander aan te raken (elk der si ukken 
welke tot 100° verwarmd werden, was vooraf gemerkt, zoodat deze 
ten allen tijde te herkennen waren). 
De eene schaal werd nu als gewoon met een glazen plaat bedekt, 
de tweede daarentegen open neergezet naast de eerste in een glazen 
kastje, bestemd voor de bewaring der cultures. De derde schaal 
eindelijk stond op een glazen plaat waaroverheen een groote glazen 
stolp, welke boven een groote opening bezat, over welke laatste gaas 
gespannen was, om de mieren af te houden. Deze schaal met stolp 
stond vrij op de tafel in het laboratorium. 
