5 
Tegelijk met de slijmontwikkeling neemt men een eerst zwak, 
daarna steeds sterker wordende, onaangenaam zure reuk waar wanneer 
men de schaal voorzichtig een weinig opent. Deze reuk wordt zeer 
waarschijnlijk veroorzaakt door een stof, mogelijk hoterzuur of een 
daarmede verwante verbinding, welke door de werking der bacteriën 
uit de in het stuk riet aanwezige suiker ontstaat. 
Daar het nu een bijna algemeene eigenscliap der bacteriën is dat 
zij in een zure omgeving slecbt kunnen leven, maakt bet zuur dat 
door de bacteriën gevormd wordt, voor benzelven langzamerband den 
voedingsbodem meer en meer ongeschikt voor verdere ontwikkeling, 
en tengevolge daarvan houdt de vermenigvuldiging der bacteriën op 
terwijl tegelijk daarmede de sporen-vorming begint. Deze sporen 
worden door de ongunstige omgeving volstrekt niet geschaad, maar 
blijven eenvoudig, somtijds zeer lang achtereen, onveranderd totdat de 
eene of andere oorzaak hen in gunstiger voedingsomstandigheden 
brengt en dan groeien zij wederom tot den gewonen staafjesvorm uit. 
Mol de sporenvorming, cn wel tengevolge van deze, begint het 
uiterlijk van het slijm op de rielstukken iets te veranderen, doordat 
het allengs een witachtige lint aanneemt en ten slotte geheel wit of 
grijsachtig wordt. Bovendien neemt het volume van het slijm af, 
zoodat het schijnt in te drogen terwijl zich op de oppervlakte 
rimpels verloonen. De oorzaak van dit laatste bestaat daarin dat 
wel de bacteriën doch niet de sporen met een dik slijmhulsel omgeven 
zijn; bij de sporevorming wordt dus het slijm vrij van de bacteriën 
en verdwijnt op de eene of andere wijze. 
liet versche slijm of de daaruit ontstane sporen kan men nu ge- 
bruiken om cultures dezer bacteriën te maken op elke willekeurige 
voedingsbodem, zooals wij er later (p. 18) nog zullen bespreken. 
Veelal ontwikkelt zich ook slijm aan de onderzijde der stukken 
riet in de schalen, hetwelk bij verdere ontwikkeling spoedig de 
geheele ruimte tusschen rielstuk en schaal aan vult. Een enkele maal 
meende ik in dit slijm gas- of luchtbellen waar te nemen, een ver- 
schijnsel dat op mogelijk plaats hebbende gisting schijnt te duiden. 
Of dit werkelijk het geval was en onder welke omstandigheden een 
dergelijke gisting optreedt wordt nader onderzocht. 
