VI. EENIGE OPMERKINGEN OVER DE BESTRIJDING 
DER AALTJESZIEKTE. 
Nadat ik reeds in het voorloopig rapport de verschillende mid- 
delen heb besproken, die met meer of minder kans op een gunstig 
gevolg ter bestrijding der aaltjes zijn toetepassen, wil ik in dit hoofd- 
stuk slechts eene intusschen gedane proef en eenige opmerkingen 
mededeelen, die misschien voor de praktijk niet zonder belang zijn. 
In de eerste plaats schynt het mij opmerkenswaardig, dat op al 
die plekken, waar door microscopisch onderzoek de aanwezigheid 
van aaltjes was aangetoond, de soelamans van Java-koffie meest 
reeds in het eerste of op zijn hoogst in het tweede jaar, met zeer 
weinige uitzonderingen, zijn afgestorven. Het schijnt mij dus ver- 
loren moeite en weggeworpen geld, wanneer men zoodanige plekken 
altijd weer opnieuw met Java-koffie beplant. 
Daarentegen groeit de Liberiakoffie op de aaltjesplekken bijna 
zonder , uitzondering zeer goed, slechts zeer enkele boomen ziet men 
hier kwijnen of langzaam afsterven, en wanneer ik ook in het wor- 
telstelsel van zoodanige boomen, evenals bij de boven beschrevene 
infectieproeven in verschillende Liberiaplanten, aaltjes heb kunnen 
vinden, zoo behoeven toch deze uitzonderingen van het beplanten der 
aaltjesplekken met Liberiakoffie niet terug te houden. Het groote 
verschil, dat de Liberiaboomen ook in ander opzicht vertoonen, 
maakt het niet onwaarschijnlijk, dat ook het weerstandsvermogen 
tegen aaltjes bij de verscheidene individuen ongelijk is. Mogelijk 
is het echter ook, dat de door aaltjes aangetaste boomen door eene 
andere ziekte of door zekere ongunstige uitwendige voorwaarden 
voor de aaltjes meer vatbaar gemaakt waren. 
Of de Javakoffie een bij verschillende individuen ongelijk 
weerstandsvermogen tegen aaltjes bezit, is niet met zekerheid te 
zeggen. Het herhaaldelijk waargenomen feit, dat te midden van 
