— 54 --• 
afgestorven soelanians een enkele of eenige boomen, zoover men 
naar het uiterlijk kan bcoordeelen, volkomen gezond blijven, doet 
wel vermoeden, dat deze boomen een grooter weerstandsvermogen 
tegen de aaltjes bezitten. Natuurlijk is het echter ook wel mo- 
gelijk, dat hier door toeval of door eene direct niet waartenemen 
omstandigheid de besmetting door aaltjes is tegengegaan of belemmerd. 
Slaagde men er echter ook al in Javakoffie-boomen te vinden, 
die een grooter weerstandsvermogen tegen de aaltjes bezitten, zoo 
zoude daardoor voor de praktijk direct nog niet zeer veel gewonnen 
zijn; want het is niet waarschijnlijk, dat dit weerstandsvermogen 
met het zaad ook op alle van die boom afstammende dochterplanten 
over zoude gaan. Veeleer zoude eerst door eene langen tijd voort- 
gezette zorgvuldige zaadkeuze het verkrijgen van een in dit opzicht 
eenigzins constant ras te verwachten zijn. Daarentegen zoude wel 
eene vermenigvuldiging door stekken gunstige resultaten kunnen 
opleveren. Of deze echter in het groot zoude uittevoeren zijn, 
schijnt mij zeer twijfelachtig, ofschoon aan den anderen kant volgens 
de op verschillende koffieondernemingen opgedane ervaring de mo- 
gelijkheid van het stekken van koffie moet worden toegegeven. 
Belankrijker voor de praktijk schijnt mij toe de reeds op verschei- 
dene ondernemingen op meer of minder groote schaal toegepaste me- 
thode, volgens welke op den meer weerstandsvermogen bezittende 
Liberiastam een tak of top van Java-koffie geënt wordt. Dat 
zulks uitvoerbaar is, kan volgens de reeds opgedane onder- 
vinding niet meer twijfelachtig zijn; ook is, wanneer het enten 
met de noodige zorg en zaakkennis wordt uitgevoerd, een zeer 
gering verlies van planten daaraan verbonden. Of echter de geënte 
boomen zich ook verder op even krachtige wijze zullen ontwik- 
kelen en even gunstige oogsten zullen opleveren als de niet geënte 
Javakoffie-boomen, zal eerst door de uitkomsten der nu op groote 
schaal begonnen entproeven beslist kunnen worden. Ook dient de 
ervaring nog te leeren, of de geënte boomen, zooals zeer waar- 
schijnlijk is, tegen de aaltjes hetzelfde weerstandsvermogen als de 
Liberiakoffie bezitten. De toekomst moet evenzoo nog leeren, welke 
methode van enten de meeste kans op slagen heeft, en of men het 
best takken, toppen of waterloten voor het enten gebruikt. Reeds 
