- 2 — 
werd o. a. door Van Gorkom 1) uitvoerig gerefereerd, zoodat ik 
mij daarom tot eenige korte mededeelingen hierover kan beper- 
ken. Volgens het onderzoek van Goeldi is de ziekte het eerst 
in het jaar 1870 in het noordelijk gedeelte der provincie Rio waar- 
genomen en heeft zich van daar uit zoodanig uitgebreid, dat in 1887 
het geïnfecteerde areaal reeds op 1/23 der provincie geschat werd 
en de koffieoogst op omstreeks 1/2 van de normale oogst moet 
gereduceerd zijn. Vele koffielanden werden verlaten of de koffie 
door suikerriet vervangen. Het in de wortels der zieke planten 
gevonden aaltje werd door Goeldi als Meloidogyne exigna aange- 
duid en zijne ontwikkelingsgeschiedenis nauwkeurig beschreven. 
Deze vertoont nu echter eene zeer groote overeenkomst met die 
van Heterodera radicicola Greef en door Soltwedel 2) en Ritzema 
Bos 3) wordt dan ook aangenomen, dat het Braziliaansche koffieaaltje 
met de Heterodera radicicola identisch is. 
Over het verder verloop der aaltjesziekte in de provincie Rio 
heb ik tot mijn spijt tot nog toe slechts eene korte mededeeling 
in het Tijdschrift voor Land- en Tuinbouw en Boschcultuur in Ned- 
Oost-Indië 4) kunnen vinden. Daar wordt medegedeeld: 
„Iemand, die volkomen op de hoogte van landbouwzaken in Brazilië 
is, deelt ons van uit Rio de Janeiromede: Ueber die Kaffeeseuche 
hort man hier gar nichts mehr, war überhaupt eine verschwindend 
kleine Zone betheiligt.” 
Op Java werd de Heterodera radicicola in het jaar 1889 door 
Soltwedel (1. c. p 146) aangetoond. De genoemde schrijver vond dit 
aaltje op drie verschillende ondernemingen van Midden- Java; het 
schijnt hier echter geene groote verspreiding te hebben bezeten. Althans 
heeft de genoemde schrijver eenigen tijd later tevergeefs naar Hetero- 
dera gezocht 5). Door R. Hagenaar 6) wordt wel is waar aangegeven, 
dat koffiewortels met knodsachtige verdikkingen reeds sedert langen tijd 
1) Supplement op de Oost-Indische Cultures. 1890. p. 36—47. 
2) Tijdschrift voor Land- en Tuinbouw en Boschcultuur in Nederl. Oost- 
Indië. 1890, Jaarg 5. p. 147. 
3) Revue des cultures coloniales. 1898. T. IT. p. 171. 
4) Jaarg. 5. p. 598. 
5) Tijdschr. v. L. — en T. en B. in N, O. I. Jaarg. 5. p. 224. 
6) Ibid. p. 252. 
