— 18 — 
De uitkomsten van deze 2 proeven, die ik opzettelijk zoo uitvoerig 
mogelijk heb beschreven, kunnen wel tot verdere gelijksoortige 
proeven aanmoedigen, waarbij zoo mogelijk eene nauwkeurige mikros- 
kopische controle zoude moeten plaats hebben. Wanneer het werkelijk 
gelukken mocht op deze wijze eene betrouwbare afsluiting der aaltjes- 
plekken te verkrijgen, zoo zoude daardoor voor vele landen zeker 
zeer veel gewonnen zijn. 
5. Grondbewerking . Op een land wordt de aaltjesziekte door 
patjollen bestreden en heeft zich hier volgens de opgave in de 
circulaire slechts weinig uitgebreid. In een andere circulaire wordt 
aangegeven : „Het voortwoekeren der ziekte wordt zeer gestuit door 
omwerken van de grond, doch is dit niet afdoende. Tevens worden dan 
de aangetaste boomen gerooid”. Op eene aanvraag dienaangaande 
werd mij echter medegedeeld, dat nauwkeurige proeven — waarby 
vooral controleproeven zonder grondbewerking te nemen waren — op 
dit land tot nog toe niet genomen zijn. Zoolang dit echter niet 
gedaan is, moet ik het op grond van al hetgeen wij over de aaltjes- 
ziekten der verschillende kultuurplanten weten, voor waarschijnlijk 
houden, dat inzonderheid op hellend terrein door grondbewerking 
veeleer eene verspreiding der aaltjesziekte veroorzaakt wordt. 
In tegenstelling met de bovenstaande bewering wordt dan ook 
door eenen anderen Administrateur aangenomen, dat zonder grond- 
bewerking eene minder snelle uitbreiding der aaltjesplekken plaats 
heeft. Ik laat hier de in de bedoelde circulaire gemaakte opgave 
volgen: „De ziekte breidt zich op deze gronden (zandgrond) weinig 
of nagenoeg niet uit, hetgeen ik ook meen te moeten toeschrijven 
aan het feit, dat hier de tuinen worden schoongehouden, maar de 
grond bedekt is met eene dikke laag afgevallen blad, waardoor er 
weinig stroom van regenwater in de tuinen bestaat. Het regenwater 
zakt daardoor snel in den bodem weg, — die dan ook door het aanwe- 
zige blad open blijft — en voert de nematoden waarschijnlijk mede 
naar diepere lagen, waar weinig schade aan de wortels kan worden 
toegebracht”. Het schijnt mij inderdaad zeer waarschijnlijk, dat deze 
soort van grondbehandeling, wanneer men slechts de aaltjesziekte in 
het oog houdt, van voordeel zijn kan. 
6 . Planten van andere gewassen. Op een land werd de aaltjes- 
