— 25 — 
bezitten, zijn de kankerboomen, wanneer men hen eens gezien heeft, 
reeds op vrij grooten afstand gemakkelijk te herkennen. Zij zouden 
hier slechts verward kunnen worden met de door den rooden hoor- 
der of Nonol veroorzaakte verschijnselen, waarvan de oorzaak echter 
door buigen van den stam gemakkelijk is aan te toonen.’' 
„Iets moeielijker is het in minder goed staande tuinen, waarin de 
boomen reeds gedeeltelijk gele bladeren bezitten, de kankerboomen 
te herkennen. Maar ook hier is het laten hangen der bladeren in 
het algemeen een goed kenteeken. Zoo is het b. v. ook in tuinen, 
die door aaltjes aangetast zijn, meest nog vrij gemakkelijk, de kan- 
kerboomen van de slechts door aaltjes kwijnende te onderscheiden.” 
Ik wil hieraan nog toevoegen, dat tusschen de aaltjesziekte en den 
kanker in zoover een \erschil bestaat, dat de eerste meest grootere 
samenhangende complexen van boomen doodt en zich van hier uit 
naar alle kanten verbreidt, terwijl de kanker meer sporadisch enkele 
boomen aantast, die midden tusschen gezonde staan. Slechts zeldzaam 
zag ik een grooter getal kankerboomen onmiddellijk bij elkaar staan. 
Onderzoekt men nu boomen, die de boven beschrevene ziekte- 
verschijnselen vertoonen, iets nader, dan zal men aan hen een 
reeds met het ongewapende oog waar te nemen kenteeken kunnen vin- 
den, dat in het bruinworden van den schors tot aan het hout toe be- 
staat. Om dit te kunnen zien, is het echter noodzakelijk, de afge- 
storven kurklagen van den stam te verwijderen. Men komt dan bij 
gezonde stammen aan de eerst groenachtig en dan meer of minder 
zuiver wit gekleurde gedeelten van de levende schors. Onder- 
zoekt men daarentegen kankerboomen op deze wijze, zoo zal 
men zeker op vele plaatsen van den stam hetzelfde verschijnsel 
waarnemen, bij iederen kankerboom zal men echter ergens een plek 
vinden, waar de schors niet groen of wit, maar tot aan het hout 
donker bruin gekleurd is. Deze plek kan eene zeer verschillende 
grootte hebben en zich ook op zeer verschillende hoogte aan den 
boom bevinden. Eenige malen heb ik ook kunnen waarnemen, 
dat hij zich aan het onderste einde van den stam bevond en zich 
van daaruit ook op de wortel voortzette. Of echter do wortels ook 
onafhankelijk van den stam bruine plekken vertoonen, heb ik niet 
met zekerheid kunnen uitmaken. 
